شيوه فرماندهى پيامبر(ص) - خطاب الموصلي، محمود بن شيت - الصفحة ١٢٠
طرفدارانش ابراز شد به اجرا درآورد. «١» آنچه گفته شد ويژگيهاى فرماندهان ممتاز در هر زمان و در هر مكانى است.
از آنجا كه فرمانده بايد از نقطهاى بر تمام ميدان جنگ مشرف باشد، مقر فرماندهىاش را روى تپهاى نزديك ميدان نبرد برپا ساخت؛ و چند رزمنده زير نظر يك مسؤول، حفاظت آن را برعهده گرفتند.
همه اين موارد، مسلمانان را وامىداشت كه بطور يكپارچه و به منظور هدفى يگانه زير فرمان يك فرمانده انجام وظيفه كنند ... و اين از عوامل مهم پيروزى در همه نبردهاست:
«انْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ وَ يُثَبِّتْ أَقْدامَكُمْ» «٢» اگر خداوند را يارى كنيد شما را يارى مىكند و گامهايتان را استوار مىگرداند.
اما مشركان فرمانده كل نداشتند: بيشتر سران قريش با مشركان همراه بودند. اما در آن ميان، عتبة بن ربيعه و ابو جهل از ديگران برجستهتر بودند كه اين دو نيز چنانكه پيشتر گفته شد، با هم اختلاف نظر داشتند و هدف واحدى را دنبال نمىكردند؛ و بيشتر به دشمن مىمانستند تا دوست.
از اين رو در اثناى جنگ، خودخواهى بر مصالح عمومى چيره شد و هر كدام از سران قريش تلاش داشت كه خود را قهرمان عرب وانمود كند و به پيامدهاى ناگوار اين كار بر نتايج جنگ توجهى نداشت.
سازماندهى نوين:
رسول خدا (ص) در راه نفوذ «٣» از مدينه منوره تا بدر سازماندهىاى را به كار بست كهبا سازماندهى عمليات صحرايى امروزين هيچ تفاوتى ندارد.
سپاه آن حضرت متشكل از مقدمه، ساقه و عقبدار بود و براى دستيابى به اطلاعات