اخْواناً ...» «١» و نعمت خدا را بر خودتان به ياد آوريد كه چگونه دشمن يكديگر بوديد و دلهايتان را با يكديگر مهربان كرد و به لطف او برادر شديد ...
رُّوحيه «٢»:
تعريف روحيه چنين است: «ويژگيهايى كه ارتش آزموده و حرفه‌اى را از گروههاى چريكى ممتاز مى‌گرداند؛ و موجب مى‌شود كه فرمانبرى بر دوستى مبتنى گردد و شجاعت و شكيبايى در مبارزه و تحمل دشواريها آشكار شود و همه مزيتهاى سربازان را فرمانبردار، دلاور و شكيبا نمودار گردد. درباره فرمانبردارى مبتنى بر دوستى و اعتماد متقابل سربازان رسول خدا (ص) نسبت به ايشان؛ و نيز درباره شجاعت و دلاورى آنان در مبارزه و شكيبايى در تحمل دشواريها با عزمى راسخ و شكست ناپذير نياز به گفت و گو نيست.
در اينجا تنها به يادآورى داستانى كه عَبدالرحمن بن عَوْف درباره قتل ابُوجهل به وسيله دو جوان كم سن و سال نقل كرده است و نيز داستان نسيبه خزرجى، ام عماره، در جنگ احد، بسنده مى‌كنم- اين دو داستان مشهورند و در همين كتاب در جاى خودشان نقل شده‌اند-. به راستى اگر روحيه جوانان كم سن و سال و زنان مسلمانان تا اين اندازه بالا بوده باشد، روحيه مردان چگونه بوده است؟
آنچه موجب حفظ روحيه معنوى مى‌گردد، اهدافى است كه مردم، به ويژه نظاميان بدانها ايمان دارند. هدف همه مسلمانان در آن دوره اعتلاى كلمةالله و تلاش براى آزادى تبليغ اسلام- بدون دخالت ديگران- و برافراشتن پرچم عدالت و صلح ميان همه انسانها بود. اينها هدفهايى بود كه مسلمانان بدانها ايمان كامل داشتند و براى تحقق آنها با تمام توش و توان در راه خداوند به مبارزه پرداختند.
صفات برجسته فرماندهان نيز موجب پيدايش و بقاى روحيه معنوى مى‌گردد. امتى خوشبخت است كه از نعمت رهبرى بزرگ، شجاع و خردمند كه روح اعتماد را در آنها