شيوه فرماندهى پيامبر(ص) - خطاب الموصلي، محمود بن شيت - الصفحة ٦٣
مقرر شدن جزيه به مفهوم خوار ساختن ذِمّيان نيست و معناى صاغرون در آيه جزيه:
«حتى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَ هُمْ صاغِرُونَ «١»» (تا با فروتنى با دست خود جزيه دهند)، خضوع و فروتنى است. زيرا يكى از معانى واژه «صغار» خضوع است و از همين باب بر كودك نيز صغير اطلاق مىگردد زيرا كه فرمانبردار والدين خود و بزرگترهاست. بنابراين مراد از خضوع در آيه شريفه، فرمانبردارى از قدرت حكومت است، بگونهاى كه پرداخت جزيه نشان پايبندى و صداقت اهل ذمه نسبت به دولت اسلامى است. همان طور كه دولت نيز در مقابل متعهد است آنان را حمايت و نگهدارى كند و به عقايدشان احترام بگذارد.
در قرآن كريم، آيهاى دال بر اينكه جهاد اسلامى براى وادار ساختن مردم به پذيرش دين است وجود ندارد.
قرآن كريم شيوه رفتار مسلمانان با ديگران را به روشنى بيان داشته مىفرمايد:
«لا يَنْهاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذينَ لَمْ يُقاتِلُوكُمْ فِى الدِّينِ وَ لَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَ تُقْسِطُوا الَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطينَ انَّما يَنْهاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذينَ قاتَلُوكُمْ فِىالدِّينِ وَ أَخْرَجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ وَ ظاهَرُوا عَلى إِخْراجِكُمْ أَنْ تُوَلَّوْهُمْ، وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ» «٢» [اما] خدا شما را از كسانى كه در [كار] دين با شما نجنگيده و شما را از ديارتان بيرون نكردهاند، باز نمىدارد كه با آنان نيكى كنيد و با ايشان عدالت ورزيد. زيرا خداوند دادگران را دوست مىدارد.
فقط خدا شما را از دوستى با كسانى باز مىدارد كه در [كار] دين با شما جنگ كرده و شما را از خانههايتان بيرون رانده و در بيرون راندنتان، همكارى كردهاند و هر كس آنان را به دوستى گيرد، آنان همان ستمگرانند.
آخرين آيههاى نازله قرآن كريم نيز روابط مسلمانان با ديگران را تعيين فرموده است.