مشركان و يهوديان:
الف- قريش: پس از فاجعه شكست بزرگ بدر، قريش مصرّانه در پى گرفتن انتقام از مسلمانان بودند؛ و براى بازگردانيدن كرامت و شرافت خود، تصميم به عمليات نظامى گرفتند. غزوه سويق هم نه تنها براى آنها سودى نداشت، بلكه فرار افتضاح‌آميزشان در برابر تعقيب مسلمانان، رسوايى جديدى را بر رسوايى جنگ بدر افزود. سريه زيد بن حارثه نيز موجب انگيزش كينه‌هاى پنهانى آنان عليه مسلمانان گرديده بود.
براساس تصميم بزرگان قريش، سود كاروان ابوسفيان- كه جنگ بدر به خاطر آن بر پا گرديده بود- به تكميل آمادگى جنگ انتقامى آينده و تدارك آذوقه، سلاح و نيروى نظامى لازم اختصاص يافت.
ب- مشركان مدينه و اطراف آن: مشركان مدينه بشدت تضعيف شدند، زيرا بيشتر آنها اسلام آوردند و بقيه نيز خودشان را مسلمان وانمود مى‌كردند. قبايل مجاور مدينه نيز از قدرت اسلام به هراس افتادند، از اين رو بيشتر آنها با مسلمانان هم‌پيمان شدند و بقيه از ترس، در قلمرو خودشان منزوى گرديدند.
ج- يهوديان: پس از رانده شدن بنى قينقاع از مدينه، حتى يك تن از يهود در اين شهر باقى نماند. يهوديانى هم كه در حومه مدينه بسر مى‌بردند، بويژه پس از جلاى وطن بنى قينقاع و قتل كعب بن اشرف، از قدرت مسلمانان بيمناك گرديدند. از اين رو خود را به تعهداتشان پايبند نشان مى‌دادند، گر چه در باطن، براى نقض اين تعهدات پى فرصت مى‌گشتند.
نيروهاى طرفين:
مسلمانان:
ششصد و پنجاه رزمنده پياده و پنجاه نفر سواره به فرماندهى رسول خدا (ص).
مشركان:
٢٩٠٠ تن از قريش، همپيمانها و احابيش «١» آنان به همراه صد نفر از بنى ثقيف. از اين شمار هفتصد تن فقط زره داشتند. نيروى سپاه شرك، دويست اسب و