شيوه فرماندهى پيامبر(ص) - خطاب الموصلي، محمود بن شيت - الصفحة ٦١
بنابراين چنين جنگى تنها راه برقرارى صلح و پايان دادن به سركشى و دشمنى مىباشد.
جنگ مسلمان با غير مسلمان جنگ با غير مسلمانان، با هدف جلوگيرى از تجاوز عليه قلمرو اسلامى، حمايت از دعوت اسلامى و آزادى ترويج دين تشريع گرديده است. جنگى كه در قرآن كريم تشريع شده از جنبههاى آزمندى و افزونطلبى و خوار گردانيدن ضعيفان بر كنار است و غرض آن يافتن راهى سوى صلح و آرامش و پايهريزى زندگى بر معيارهاى انصاف و دادگرى است.
جزيهاى هم كه از ملل مغلوب گرفته مىشود عوض مالىِ خون يا اعتقاد آنان نيست بلكه براى حمايت از اموال، عقايد و نواميس و عزت و شرف و برخوردار ساختن آنها از حق حمايت برابر با مسلمانان است. به همين دليل در كليه قراردادها و معاهداتى كه ميان مسلمانان و ساكنان شهرهاى مغلوب بسته مىشد، اين حمايت اعتقادى و اقتصادى به صراحت ذكر مىگرديد. در معاهده خالد بن وليد با حاكم «قُسَّ الناطف» «١» آمده است: «با شما بر جزيه و امنيت پيمان مىبنديم. اگر امنيت شما را تأمين كرديم به ما جزيه بدهيد و گرنه تا هنگام تأمين آن، از پرداخت جزيه معاف هستيد.» «٢» هنگامى كه بر اثر شرايط دشوار جنگى، مسلمانان ناچار شدند كه از شهرهاى شام عقبنشينى كنند، خالد بن وليد جزيه اهل حمص، ابو عبيده جزيه اهل دمشق و ديگر فرماندهان اسلامى جزيهاى را كه از مردم آن سامان گرفته بودند باز پس دادند. از جمله سخنانى كه فرماندهان اسلامى به مردم آن شهرها گفتند اين بود: ما از شما جزيه گرفتيم كه امنيت شما را تأمين و از شما حمايت كنيم. اينك كه قدرت حمايت از شما را نداريم، اموالتان را به شما برمىگردانيم.
وضع قانون جزيه در اسلام با موضوع بهرهكشى و چشمداشت به اموال مغلوبان فاصله بسيار دارد. زيرا مقدار جزيه اندك و تنها بر جنگجويان و كسانى كه توانايى كار داشتند مقرر مىشد و بر سه قسم بود: