شيوه فرماندهى پيامبر(ص) - خطاب الموصلي، محمود بن شيت - الصفحة ٣٩١
١- با اصول انسانى سازگار باشد.
٢- هدف آن تحقق صلح دايمى باشد.
٣- احترام به جان و مال بىگناهان در آن رعايت شود.
٤- با اسيران و گروگانها خوشرفتارى شود.
اين مفهومى است كه مقررات جنگ و بىطرفى منشور بينالملل، از جنگ عادلانه ارائه مىدهد.
بنابراين جنگ عادلانه، جنگى است دفاعى و نه تجاوزكارانه، رسيدن به صلح دايمى را دنبال مىكند، اغراض آن انسانى است، به جان و مال بىگناهان احترام مىنهد و با اسيران و گروگانها به نيكى رفتار مىكند.
شرايطى كه پانزده قرن پيش از اين از سوى اسلام براى جنگ عادلانه تعيين گرديده از آنچه در منشور بينالملل قرن بيستم آمده به مراتب عادلانهتر است. جنگ عادلانه از ديدگاه اسلام، علاوه بر شرايط ياد شده چند شرط ديگر نيز دارد: انگيزه نژادپرستى و جهان گشايى نداشته باشد، در راستاى هدفهاى مادى يا استعمارى بر پا نشود و دفاع از فكر و عقيده (صحيح دينى) را وظيفه خود بداند. چگونگى به كارگيرى همه اين شرايط را در رفتار رسول خدا (ص) خواهيم ديد.
بيان تفصيلى مفهوم جنگ عادلانه:
الف- دفاعى بودن هنگامى كه مسلمانان در مكه بودند، قريش هرگونه ستم و تجاوزى را نسبت به آنان روا داشتند. در آنجا هيچ چارهاى براى مسلمانان باقى نماند، جز اينكه اموال و خويشاوندان خود را به جا گذاشته براى رهايى از اين ستم و تجاوز نخست راه مهاجرت به حبشه و سپس مدينه را در پيش گيرند.
بيشتر مسلمانان به مدينه مهاجرت كردند. آنان همه دارايى خود از مال و زن و فرزند را رها كرده تنها با سرمايه اعتقادىشان از مكه گريختند. اين در حالى بود كه بيشتر اين مهاجران از كسانى بودند كه قبايلشان از آنها حمايت مىكردند و اجازه نمىدادند آزار و