٢ الف- اينها نمونه‌هاى زنده و قطره‌اى از درياى تاريخ شكوهمند ماست؛ و تصوير روشنى را از مفهوم «روحيه جنگى»، آن طور كه نياكان صالح عرب و مسلمان ما فهميده و به كار بسته‌اند ارائه مى‌دهد.
عثمان بن عفان، دعوت به طواف خانه خدا را بدون شركت مسلمانان نپذيرفت و در حالى كه دلش مشتاق خانه كعبه بود، فرمان فرمانده‌اش را بر هواى نفس ترجيح داد.
اين رفتار عثمان دلالت دارد براينكه او از روحيه اجتماعى بالايى برخوردار بود، و منافع شخصى را بر مصالح اجتماعى ترجيح نمى‌داد.
پس زدن آب به وسيله عِكرمه و ياران او در واپسين لحظه‌هاى زندگى نشان دهنده شگفت‌انگيزترين نمونه ايثار در وضعيتى بسيار دشوار است.
عكس‌العمل پيرزنى مثل خنساء در برابر خبر شهادت چهار فرزندش دليل بر قربانى كردن گرانبهاترين و عزيزترين چيزهاى زندگى در راه هدف و اعتقاد است. سخن خالد پس از بركنارى حاكى از آن است كه وى در راه منافع مادى و شخصى خودش مبارزه نمى‌كرد و جهاد او در راه اعتلاى كلمةالله بود.
اين موضع‌گيريها به ما مى‌آموزد كه بايد در راه عظمت اسلام با اراده‌اى بلند پاى فشرد ودار و ندار خود را، از باارزش و بى‌ارزش در اين راه فدا كرد.
ب- اينك با توجه به آنچه گذشت معناى روحيه جنگجويى چنين خواهد بود:
١- تمايل شديد به استقامت و پايدارى در ميدان جنگ، در راستاى ارزشهاى عالى و هدفهاى بلند و داشتن ايمانى تزلزل ناپذير نسبت به آنها و اعتقاد به اين كه چنين تمايلى از همه چيز زندگى عزيزتر و گرانبهاتر است.
٢- تحمل دشواريهاى مبارزه و بذل بى‌دريغ مال و جان در اين راه؛ نا چيز شمردن سختى و