شيوه فرماندهى پيامبر(ص) - خطاب الموصلي، محمود بن شيت - الصفحة ٣٦٤
نشان مىداد.
ارزش فروتنى رسول خدا (ص) در چنين وضعيتى، كه بزرگترين پيروزى مسلمانان به شمار مىرود، هنگامى روشن مىگردد كه با نخوت و غرورى كه ديگر فرماندهان پيروز از خود نشان مىدهند مقايسه شود، زيرا غرور اينان در پيروزى چنان مصيبت بار است كه نخستين نتيجه آن هلاكت و نابودى مردم مىباشد.
رسول خدا (ص) پس از رسيدن به اوج سلطه و اقتدار، همچنان در خوراك و پوشاك و ديگر امور زندگى همانند دوران يتيمى و نيازمندى، ساده و بىپيرايه باقى ماند: غذاى او همان غذا و پوشش او همان پوشش ساده پيشين بود؛ و در همه امور زندگى سادگىاى را كه از روزهاى نخست بدان خو گرفته بود حفظ كرد.
حقيقتاً، آن حضرت از روحيهاى تغيير ناپذير برخوردار بود! و- دورانديشى:
دورانديشى و يا دوربينى همه به مفهوم ضرورت تفكر و انديشه و به كار بستن قدرت تخيل فرمانده درباره مجموعه احتمالات دور و نزديك است. او بايد بدترين احتمالها را در محاسبه خود بگنجاند و نقشه هرگونه وضعيت احتمالى را ترسيم كند، تا هنگام نياز آن نقشهها را بدون ترديد و تزلزل به كار بندد.
رسول خدا (ص)، در همه فعاليتهاى نظامى و غيرنظامى، به خوى نيك دورانديشى آراسته بود؛ و نمونههاى آن از شمار بيرون است.
آن حضرت بر پذيرش شرايط صلح حديبيه پاى فشرد، زيرا با دورانديشى و آيندهنگرى دريافت كه پذيرش آن شرطها موجب پيروزى و تأمين آرامش مسلمانان است؛ و ديديم كه چگونه اين آرامش، شمار سپاه اسلام را در فتح مكه به ده هزار تن رساند، در حالى كه دو سال پيش از آن، يعنى در غزوه حديبيه تنها ١٤٠٠ تن بود.
در روز فتح مكّه، همه شواهد، نشان دهنده شكست مشركان بود، با اينهمه رسول خدا (ص) همه تدبيرهاى ممكن را براى كنترل بدترين شرايط انديشيد. از اين رو نيروهايش را به چهار ستون تقسيم كرد؛ و از چهار سوى وارد مكه شد. منظور از اين اقدام از ميان بردن هرگونه مقاومت احتمالى و پرهيز از غافلگير شدن بود. چه در غير اين صورت مسلمانان به درد سر مىافتادند؛ و همه تلاشهاى مسالمتآميز