دوستى درآمدند و گسترش اسلام در آن نواحى نسبت به دوره پس از جنگ موته افزايش يافت.
اطلاعات:
اطلاعات روميان درباره تحركات و مقاصد مسلمانان بسيار قوى بود. آنان براى انتقال اطلاعات مربوط به مسلمانان از نبطيهايى كه با مدينه رابطه بازرگانى داشتند و نيز ديگر قبايل دوست خود استفاده مى‌كردند.
ديديم كه چگونه پادشاه غسان- كه با روميان همپيمان بود- از ماجراى خشم پيامبر (ص) و مسلمانان عليه كعب- به خاطر تخلف از جنگ تبوك- آگاه گرديد؛ و چگونه براى او نامه نوشت و به او پيشنهاد پيوستن به خود را كرد. حال كه روميان و همپيمانان آنها قدرت آگاهى بر اينگونه قضاياى شخصى را داشتند، به طور قطع قدرت آگاهى نسبت به قضاياى مهم، بويژه قضاياى مؤثر در وضعيت نظامى آن دوره را نيز دارا بودند.
جاسوسان رومى در مدينه پراكنده بودند و حركات و سكنات مسلمانان را زير نظر گرفته به روم گزارش مى‌دادند.
مسلمانان نيز از تحركات نظامى و مقاصد روميان غافل نبودند. آنان موفق گشتند كه محل بسيج و جايگاههاى تمركز نيروهاى رومى و مقاصد آنان را به صورت مفصل و پيش از هنگام شناسايى كنند. كسب اين اطلاعات به آنان امكان بخشيد كه به روم حركت كنند و پيش از آنكه خطرشان بزرگ شود و به مرزهاى اسلامى حمله كنند، آنان را مورد تهاجم قرار دهند.
تلاشهاى مسلمانان و روميان براى دستيابى به اطلاعات بسيار ممتاز بود.
نظم و انضباط:
استقبال مسلمانان از پيوستن به جيش‌العسرة و پذيرش داوطلبانه دشواريهاى آن نشان‌دهنده ميزان انضباط آنان است.
انضباط پايه نظاميگرى است و هيچ ارتشى، هر چند برخوردار از نيرو و تجهيزات فراوان و كامل، بدون داشتن انضباط كامل در هيچ نبردى به پيروزى نخواهد رسيد.
چنانچه ميان نظاميان و ديگران تفاوتى وجود داشته باشد، در درجه نخست انضباطى است كه نظاميان بدان پاى‌بندند.
فرمانبردارى مسلمانان از رسول خدا (ص) در طرد متخلفان، دال بر انضباط كامل آنهاست. به راستى اين چه انضباطى است كه زن و فرزند متخلف، آنهم در هنگامى كه به‌