شيوه فرماندهى پيامبر(ص) - خطاب الموصلي، محمود بن شيت - الصفحة ٣٤٣
از اين رو مسلمانان، همه سرباز بودند و اموالشان به پشتيبانى اين سربازان اختصاص داشت.
شمار مسلمانان در جنگ تبوك سىهزار نفر بود كه سه هزار تاى آنان را سواران تشكيل مىدادند. آنان در گرماى شديد تابستان، راه طولانى صحرا را در پيش گرفتند.
تدارك آذوقه، آب نقليه و سلاح چنان سپ شيوه فرماندهى پيامبر(ص) ٣٥٥ پايان ص : ٣٥٥ اهى، در آن شرايط دشوار، كار سادهاى نبود.
از اين رو جيشالعسرة (سپاه دشوارى) ناميده شد. همه مسلمانان بجز سه تن در آن شركت كردند و همگان در تجهيز آن سهم داشتند.
ابوبكر همه دارايى خود را خرج كرد. وى روزى كه اسلام آورد، چهل هزار دينار داشت و همه را در راه خدا انفاق كرد تا آنجا كه به سختى افتاد. عثمان سيصد شتر و هزار دينار و عمر نصف مالش را داد. همين طور عباس عموى پيامبر (ص)، طلحه و عاصِمِ بْنِ عَدِىّ اموال بسيارى بخشيدند. با اين انفاقهاى سخاوتمندانه بود كه تجهيز جيشالعسرة امكانپذير گرديد.
مسلمانان در شناخت جنگ همگانى چهارده قرن از دنيا جلوترند. اما ميان جنگ شرافتمندانه مسلمانان و جنگ تجاوزگرانهاى كه روزگار معاصر با آن آشناست تفاوت بسيارى است.
كيفر متخلفان:
در همه جنگهاى جديد و قديم، گروهى از نظاميان به دلايل گوناگون از شركت در جنگ سرپيچى كردهاند؛ و در ميان همه ملتها قوانين معينى براى كيفر آنان وضع گرديده است.
براى ما اين نكته مهم است كه بدانيم بسيارى از خانوادههاى متخلفان، در كشورهايى كه در جنگ جهانى دوم، در قرن بيستم، بسيج همگانى را به كار بستند، به كلى نابود شدند.
كشورهاى قدرتمند و مترقى با اين سنگدليها و وحشىگريها كه بيگناه را به جرم متخلف مؤاخذه مىكردند، توانستند تخلف سربازان را در صفوف ارتشهايشان كم كنند.
اما اين در وقتى بود كه در اوج قدرت بودند ولى چون در اثر ضربات جنگ قدرتشان رو به زوال مىرفت، متخلّفان از صفوف ارتش بسيار مىشدند و ديگر هيچ قانونى مانع تخلف آنان نبود.