شيوه فرماندهى پيامبر(ص) - خطاب الموصلي، محمود بن شيت - الصفحة ٢٩٨
خبر مربوط به قبل از حركت و يا در اثناى حركت ايشان ناتوان ماندند.
ابو سفيان تلاش كرد شايد از طريق دخترش ام حبيبه، همسر پيامبر (ص) به نيات مسلمانان پىببرد، اما موفق نگشت. او كوشيد، بلكه از طريق مسلمانان به اين هدف برسد، اما بازهم شكست خورد. تلاش كرد كه شايد از طريق گروه اعزامى خزاعه در اين باره چيزى بداند، اما آنان منكر ملاقات با رسول خدا (ص) گرديدند و باز هم قريش در كار خود ناكام ماند؛ تنها زمانى متوجه موضوع شد كه ارتش اسلامى به حومه مكه رسيده سرنوشت حتمى قريش رقم خورده بود.
دور انديشى:
فرمانده موفق كسى است كه در كنار ديگر امتيازها دور انديش نيز باشد. سرنوشت نيروهايش را به دست تقدير نسپرد و تدبيرهاى لازم را براى همه امورى كه امكان وقوع آنها مىرود، بينديشد و راه حل آنها را بيابد.
پيروزى از آن خداوند است و به هركس بخواهد مىدهد- اين يك امر مسلم است- اما خداوند متعال پيروزى را تنها نصيب كسى مىكند كه بطور كامل آماده باشد و احتياطهاى لازم را در امور كوچك و بزرگ به عمل آورد. از اين رو نظاميان، در محاسبات نظامى بدترين حالات را در نظر مىگيرند.
رسول خدا (ص) فرمان داد ابوسفيان را در مدخل مكه متوقف سازند تا سپاه اسلام از كنار وى بگذرد و او درباره آنچه به چشم يقين مى بيند با مردمش سخن بگويد و پيش از آنكه به مكه برسد روحيهاش بطور كامل خرد شده باشدو بدين ترتيب احتمال وقوع هرگونه مقاومت كوچك يا بزرگى از سوى قريش از ميان برود.
در عمل نيز ابوسفيان پس از ديدن نيروهاى اسلامى، به برترى آنان نسبت به قريش اذعان كرد.
رسول خدا (ص) هنگام تنظيم نقشه فتح مكه، دشوارترين احتمالها را در محاسبات