شيوه فرماندهى پيامبر(ص) - خطاب الموصلي، محمود بن شيت - الصفحة ٢٤٩
محمد (ص)، و بنوبكر با قريش همپيمان گرديدند. بدين ترتيب مسلمانان همپيمان نيرومندى پيدا كردند كه به دليل نزديكى به قريش از اهميت ويژهاى برخوردار بود.
پيش از غزوه حديبيه نيز خزاعيها نسبت به اسلام تمايل قلبى داشتند و اسلام ميان آنها انتشار يافته بود. اما تاهنگام پيمان صلح، جرأت همپيمانى با مسلمانان را نداشتند، زيرا با وجود سلطه قريش بر مكه، منافع دينى و غير دينى آنان به خطر مىافتاد. صلح موجب شد كه يهوديان خيبر از پشتيبانى قريش محروم شوند. اين در حالى بود كه قريش سرسختترين دشمن مسلمانان بودند و زمان تسويه حساب با يهوديان نيز فرا رسيده بود.
يكى از منافع بزرگ پيمان صلح، تأمين امنيت نواحى جنوبى مدينه در برابر قبايلى بودكه به خلاف قبايل ساكن در شمال تا حدود شام و عراق، صاحب فرهنگ و تمدن بودند و براى مسلمانان كانون خطر محسوب مىشدند.
آيا در حالى كه اين صلح موجب برقرارى آرامش شد و مسلمانان در پرتو آن دين خود را با سرعت و قدرت هرچه تمامتر گسترش دادند، براى قريش چه دستاوردى داشت؟
قريش تحت تأثير انگيزههاى جاهلى به دنبال هدفهايى سطحى و پيش پا افتاده بودند، كه حياتى ترين آن اهداف اينها بود: انصراف مسلمانان از زيارت خانه خدا و موكول ساختن آن به سال آينده؛ بازگردانيدن كسانى كه بدون اجازه ار بابشان به اسلام رو مىآوردند؛ و به دست آوردن امنيت براى پرداختن به كار بازرگانى.
نتيجه چه بود؟
ابُو بَصير، عُتْبَة بن اسيد بن جاريه، مسلمان شد و بدون اجازه اربابش- كه ثقفى و همپيمان بنى زهره بود- از مكه به مدينه آمد. «ازهر بن عُوف» و «اخْنَس بن شُريق» به رسول خدا (ص) نامه نوشتند و خواستار بازگشت وى گرديدند و نامه را به دست مردى از بنى عامر همراه يكى از غلامان خود نزد آن حضرت فرستادند.
پيامبر اكرم (ص) فرمود: «اى ابابصير! مىدانى كه ما با اينان قرارداد بستهايم و پيمان شكنى و خيانت در دين ما جايز نيست. البته خداوند براى تو وديگر مستضعفان فرج و