شيوه فرماندهى پيامبر(ص) - خطاب الموصلي، محمود بن شيت - الصفحة ٢٣
دور از ذهن بود.
رسول خدا (ص) نسبت به ديگر فرماندهان، در هر زمان و مكانى، دو امتياز مهم دارد:
اول اينكه آن حضرت فرماندهى خود ساخته بود؛ و دوم اينكه نبردهاى او به منظور دفاع، حمايت از آزادى،، گسترش اسلام و استوار ساختن پايههاى صلح بود و جنبه كشورگشايى و استثمارگرى نداشت.
ديگر فرماندهان نظامى از سوى مردم و قدرتهاى مجهز پشتيبانى و حمايت مىشدند، اما رسول خدا (ص) در آغاز كار از سوى هيچ ملت و قدرتى پشتيبانى نمىشد.
او يك تنه دست به كار تبليغ دين گرديد و سختترين مشقتها و دشواريها را تحمل كرد تا به تدريج نيرويى تشكيل داد كه يك عقيده و يك هدف را دنبال مىكرد و آن توحيد و اعتلاى كلمةالله بود.
بنابراين تاريخ زندگى رسول خدا (ص) را مىتوان از جنبه نظامى به چهار دوره تقسيم كرد: دوره تمركز نيرو، دوره دفاع از عقيده، دوره تهاجم و دوره تكامل:
١- دوره تمركز نيرو: يعنى از بعثت تا هجرت پيامبر (ص) به مدينه و استقرار در آن شهر. در اين دوره رسول خدا (ص) به جنگ لفظى بسنده مىكرد: بشارت و بيم مىداد و در راستاى نشر اسلام مىكوشيد، تا اين كه هسته نخستين نيروهاى اسلامى تشكيل گرديد. پس از هجرت به مدينه اين نيروها را متمركز ساخت؛ و براى آنكه در آغاز درگيريها از سوى يهوديان در امان باشد، با برخى از اينان پيمان دفاعى بست.
٢- دوره دفاع از عقيده: يعنى از آغاز فرستادن سريههاى جنگى تا فرار احزاب از مدينه منوره پس از جنگ خندق. در اين دوره شمار مسلمانان فزونى يافت و ت شيوه فرماندهى پيامبر(ص) ٣٥ مقدمه چاپ سوم ص : ٣١ وانستند در برابر دشمنان نيرومند از اعتقادات خويش دفاع كنند.
٣- دوره تهاجم: يعنى از بعد از غزوه خندق تا پايان غزوه حنين. در اين دوره اسلام در تمامى شبه جزيره عربستان انتشار يافت و مسلمانان در سرزمينهاى عربى به صورت نيرويى معتبر و مؤثر درآمدند و همه نيروهاى متعرض به اسلام را سركوب كردند.
٤- دوره تكامل: اين دوره پس از غزوه حنين آغاز مىگردد و تا هنگام وفات رسول خدا (ص) ادامه مىيابد. در اين دوره نيروى اسلامى تكامل يافت و همه شبه