در غزوه بنى قريظه با سرعتى كه انتظارش را نداشتند حركت كرد و آنها را غافلگير ساخت. در نتيجه روحيه آنان را تضعيف كرد و تا پايان جنگ، ابتكار عمل را در دست داشت.
در غزوه بنى لحْيان، براى آنكه قريش و بنى لحيان به مسير واقعى حركت آن حضرت پى نبرند، به شام حركت كرد و آنها را بااستفاده از مكان غافلگير ساخت.
غافلگيرى در زمان حاضر و در زمان گذشته از مهم‌ترين اصول جنگ به شمار مى‌رود. مسلمانان با به كارگيرى اين اصل، در بيشتر جنگها به پيروزى رسيدند.
مجازات‌ مجازات عادلانه‌اى كه از بنى قريظه، پس از تسليم آنها به عمل آمد، از سوى همه انسانهاى واقع بين و درست انديش و منصف مورد تأييد است.
يهوديان در بدترين وضعيت مسلمانان، به آنها ضربه زدند. چنانچه پيمانى ميان آنان نبود، خطاى آنان قابل چشم پوشى و عذرشان پذيرفتنى بود. اما در آن شرايط دشوار با چه بهانه‌اى اقدام به پيمان شكنى كردند؟ دوست دارم بپرسم: چنانچه احزاب در جنگ خندق پيروز مى‌شدند، با مسلمانان چه مى‌كردند؟ آيا جز اين بود كه نابود و تكه‌تكه مى‌شدند؟ پس چرا نبايد كسانى كه براى نابودى آنها به دشمنشان كمك كرده بودند نابود گردند؟ مسلمانان به يهود بنى قينقاع و بنى نضير فرصت دادند تا به خيبر و نواحى شام جلاى وطن كنند، اما نتيجه چه شد؟ آيا جز اين بود كه يهوديانى كه مورد بخشش رسول خدا (ص) قرار گرفتند، احزاب را برانگيختند و براى نابودى مسلمانان در كنار خندق گردآوردند؟
با وجود اين وضعيت يهوديانى كه پيش از غزوه خندق خيانت كردند، با وضعيت بنى قريظه بطور كامل متفاوت است، زيرا اينان هنگامى اقدام به پيمان شكنى كردند كه مسلمانان در دشوارترين وضعيت به سر مى‌بردند و آينده اسلام در معرض خطر جدى بود.
آيا بازهم مسلمانان مى‌توانستند با بنى قريظه از در آشتنى درآيند تا بروند و همان نقش پيشينيان خود يعنى بنى قينقاع و بنى نضير را بازى كنند؟
اين امكان براى يهوديان بنى قريظه فراهم بود، كه همانند سه نفرى كه مسلمان‌