سرنوشت ساز بود و چنانچه‌مشركان و يهوديان در آن پيروز مى‌شدند، مسير تاريخ اسلام تغيير مى‌كرد.
يهوديان توانستند كه احزاب را در اطراف مدينه گرد آورند و پس از رسيدن احزاب به اين شهر كه به منظور نابود سازى مادى و معنوى مسلمانان آمده بودند، يهوديان بنى قريظه نيز به يارى آنها آمدند. اين تجمع بزرگ ديگر هرگز پيش نمى‌آمد به خصوص بعد از ناكامى احزاب.
شكست احزاب به مفهوم عدم امكان تكرار تجمع بزرگ آنان بود و بطور مسلم پس از آنكه با اين نيروى بزرگ از شكست مسلمانان عاجز ماندند، بطور جداگانه توان از ميان بردن آنها را نداشتند. اين پيامد بعدها در انتشار اسلام نقش تعيين كننده‌اى داشت.
در همان روز پايانى جنگ خندق مسلمانان از دوره دفاع «١» به دوره تهاجم «٢» انتقال يافتند. از اين رو، پس از شكست احزاب، رسول خدا (ص) فرمود: از اين پس ما با آنان مى‌جنگيم، نه آنان با ما!» پس از اين غزوه ابتكار عمل به دست مسلمانان افتاد و تا هنگامى كه اسلام سراسر شبه جزيره عربستان را فرا گرفت و پرچم اسلام در شرق و غرب دنيا بالاتر از همه پرچمها به اهتزاز درآمد، آن را حفظ كردند:
«وَرَدَّ اللَّهُ الَّذينَ كَفَرُوا بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنالُوا خَيْراً وَ كَفَى اللَّهُ الْمُؤْمِنينَ الْقِتالَ وَ كانَ اللَّهُ قَوِيّاً عَزيزاً» «٣» [و خداوند آنان را كه كفر ورزيده‌اند، بى آنكه به مالى رسيده باشند، به غيظ [و حسرت‌] برگرداند، و خدا [زحمت‌] جنگ را از مؤمنان برداشت و خدا همواره نيرومند و شكست ناپذير است!