شيوه فرماندهى پيامبر(ص) - خطاب الموصلي، محمود بن شيت - الصفحة ٢١٠
اما بنى قريظه عذر آوردند كه در روز شنبه جنگ نمىكنند و سپس از قريش و غطفان پيش از هر تهاجمى گروگان خواستند.
قريش و غطفان گفتند: هرآينه نُعيم راست گفت! هنگامى كه درخواست بنى قريظه مبنى بر دادن گروگان از سوى قريش و غطفان رد شد و يهوديان نيز گفتند: حقا كه نعيم راست گفت! به اين ترتيب ميان احزاب تفرقه افتاد و اعتمادشان نسبت به يكديگر سلب گرديد.
٨- رسول خدا (ص) حذيفة بن يمان را شبانه فرستاد تا اخبار مربوط به احزاب را كشف كند. وى مشاهده كرد كه قريش بار خود را سوى مكه مىبندد. غطفان نيز همينكه از حركت قريش بدون هماهنگى و اطلاع آنان، مطلع گشتند، همراه ديگر قبايل راه سرزمين خودشان را در پيش گرفتند! در اين هنگام، رسول خدا (ص) به فراست دريافت كه مشركان فرصت گرانبهايى را از دست دادهاند، و چنين فرصتى دوباره براى آنان پيش نخواهد آمد و چنانچه مشركان نتوانند در تهاجمى چنين سنگين مسلمانان را نابود سازند. پس از متفرق شدن چگونه خواهند توانست؟
زيانهاى طرفين:
مسلمانان:
شش شهيد. «١» مشركان:
سه كشته.
عوامل شكست احزاب:
فرماندهى پراكنده:
احزاب از فرماندهى واحدى كه بتواند همه نيروهاى موجود را زير فرمان در آورد تا در هنگام مناسب دست به يك عمل قاطع و مناسب بزند برخوردار نبوند.
هر قبيلهاى فرماندهى و بلكه چند فرمانده داشت و اينان توان طرح نقشهاى واحد