شيوه فرماندهى پيامبر(ص) - خطاب الموصلي، محمود بن شيت - الصفحة ١٢٦
تسلط بر اعصاب؛ تشكيل شوراهاى نظامى پيش، پس و در اثناى نبرد؛ رعايت مساوات با ياران در همه امور. همچنين آن حضرت براى نخستين بار شرايط مقرّ مناسب براى فرماندهى جنگ را ملحوظ داشت و براى حراست آن نگهبان گماشت.
انضباط، روحيه و اعتقاد:
پيامد انضباط كامل، روحيه بالا و اعتقاد راسخ مسلمانان در جنگ بدر، پيروزى آشكارى بود كه عليه قريش به دست آوردند. بدون شك اين ويژگيها براى پيروزى در هر جنگى ضرورى خواهد بود.
مسائل تاكتيكى:
الف- در راه نفوذ: سازماندهى سپاه اسلام در راه نفوذ بسيار متناسب بود: سپاه اسلامى از مقدمه، ساقه و عقبدار تشكيل مىشد. مهاجران و انصار هركدام پرچمى ويژه خود داشتند و كل نيروها نيز يك پرچم عمومى داشتند.
گشتيهاى شناسايى كه در پيشاپيش صفوف منظم مسلمانان در حركت بودند، با كسب اخبار مربوط به قريش، از غافلگير شدن سپاه اسلام جلوگيرى كردند.
سازماندهى مسلمانان در مسير حركت به هدف، با سازماندهيهاى صحرانوردى نيروهاى نظامى امروزى شباهت كامل داشت.
ب- در پيكار: مسلمانان براى نخستين بار شيوه صف را در جنگ با قريش به كار بستند، در حالى كه اينان به شيوه جنگ و گريز پايبند بودند. شيوه صف به رسول خدا (ص) اجازه مىداد كه بر نيروهاى زير فرمان خود كنترل كامل و براى حوادث پيشبينى نشده، نيروهاى احتياطى در اختيار داشته باشد.
رسول خدا (ص) با استفاده از شيوه صف، قريش را با «شيوه جنگى» «١» غافلگير ساخت و غافلگيرى از راه شيوه جنگى از مزيتهاى فرماندهان برجسته است.