شيوه فرماندهى پيامبر(ص) - خطاب الموصلي، محمود بن شيت - الصفحة ١١٩
فرمانبردارى مسلمانان در اجراى دستورهاى فرماندهشان نمونه بارز و عالى فرمانبردارى كامل بود. از آنجا كه فرمانبردارى پايه سربازى است و ارتش ممتاز ارتشى است كه به زيور اطاعتپذيرى آراسته باشد، ارتش اسلامى را مىتوان ارتشى به معناى واقعى كلمه اطاعت پذير شمرد.
فرمانبردارى به مفهوم پيروى و اجراى فرامين از روى اشتياق، خلوص، امانتدارى و طيب خاطر است. مسلمانان با اشتياق كامل، امانتى بىمانند و خلوصى شگفتانگيز و شوق و طيب خاطر بسيار، در اجراى فرمانهاى فرمانده خود مىكوشيدند. حق هم همين بود زيرا كه وى همه ويژگيهاى يك فرمانده ايدهآل را دارا بود: آن حضرت در سختيها شكيبا بود، در تنگناها شجاعتى بىمانند داشت، با يارانش به مساوات رفتار مىكرد، در كارهاى سرنوشت ساز با آنان به مشورت مىپرداخت، نظر آنها را جويا مىشد و آن را به كار مىبست.
پيش از جنگ بدر، يارانش را در معرض خطرى قريبالوقوع مىديد، زيرا شمار آنها از قريش كه نيرو و تجهيزات بيشترى داشتند كمتر بود ... اما با صبر و پايمردى و با توكل بر خداوند بر مشكلات غلبه كرد؛ و يارانش را به شكيبايى در جنگ تشويق فرمود.
همينكه كار جنگ دشوار شد، خود پا به ميدان نبرد نهاد. حضرت على (ع)، سرآمد شجاعان عالم، در اين باره مىگويد: هرگاه كار جنگ سخت مىشد، ما به رسول خدا (ص) پناه مىبرديم و هيچ يك از ما نزديكتر از او به دشمن نبود.
آن حضرت در استفاده از اموال يا برخوردارى از آسايش، هيچ امتيازى براى خود نسبت به يارانش قائل نبود و ديديم كه مساوات را حتى در به نوبت سوار شدن شتر و پياده روى رعايت مىكرد.
پس از دريافت خبر بيرون آمدن قريش، با يارانش به مشورت پرداخت، به نظريههاى مهاجران و انصار گوش فرا داد و نظريه يكى از يارانش را مبنى بر اردو زدن در كنار نزديكترين چاه بدر پذيرفت. مسلمانان را به جايى كه مورد نظر حباب بود انتقال داد، و چاهها را از بين برد و بر سر چاهى كه خود مستقر بودند حوضى بنا كرد. پس از نبرد درباره اسيران با مسلمانان به مشورت پرداخت و نظرى را كه از سوى ابوبكر و