همانطور كه امام حسين (ع) فرمودند: «عَمِيَتْ عَيْنٌ لا تَراكَ» «كور باد چشمى كه ترا نبيند»، و على (ع) فرمودند: خدا به‌ چشم سرديده نمى‌شود لكن با چشم دل مى‌توان خدا را ديد.

واقعاً واى برحال ما كه خدا ما را در نماز و ديگر عبادات با اين كيفيت‌ها مى‌بيند، نماز مى‌خوانيم امّا لحظه‌اى ياد خدا نيستيم كه فكرمان در جاهاى مختلف است. مى‌گوئيم: ﴿ايّاكَ نَعْبُدُ وَ ايّاكَ نَسْتَعينُ﴾ امّا فى غير الله هستيم، اگر به ما بگويند: چرا مى‌گويى ﴿اياك نعبد و اياك نستعين﴾ در حاليكه «أَنْتَ فى غَيْرِاللهِ» چرا دروغ مى‌گويى؟ چه جواب بدهيم؟

يكى از بزرگان مى‌گفت: اگر دستور خدا نبود كه در نماز «اياك نعبد و اياك نستعين» گفته شود، نمى‌گفتم، زيرا چگونه بگويم در حاليكه واقعيت اينطور نيست. آيا ما خدا را مى‌پرستيم؟ و آيا از خدا كمك مى‌خواهيم يا اينكه بنده ديگران هستيم و از ديگران كمك مى‌خواهيم؟

قبلا خوانده‌ايم كه اولين علم، علم خداشناسى است و اينجا پيغمبر اكرم مى‌فرمايند: سرآغاز عبادت خدا، شناخت خداست. در واقع همه عبادتها و نمازها براى عرفان و معرفت پروردگار عالم است. حالا سؤال اين است كه خدا را به چه عنوان بشناسيم؟

پاسخ اين است كه بدانيم خدا قبل از هرچيزى بوده و اول است، هيچ‌چيز قبل از خدا نبوده است.

سؤال ديگر اينكه اين عرفان براى ما چه سودى دارد؟