﴿وَ خَلَقَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيراً﴾ [١] و يا در آيه‌اى ديگر آمده كه هدايت ذاتى خدا براى هر وجودى باندازه نياز اوست. ﴿قَالَ رَبُّنَا الَّذِي أَعْطَى كُلَّ شَيْ‌ءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى﴾ [٢] و خداوند همه قوّه‌ها را در انسان مساوى آفريده، پس اين خود انسان است كه عامل بدبختى‌هاست و خطا مى‌كند و درواقع خويشتن را كنترل نمى‌كند و جلو نفس اماره خود را نمى‌گيرد. از حضرت (ع) سؤال كردند: «يابن رسول‌الله چرا بعضى از دندانهاى انسان از بين مى‌رود و بعضى از آنها عيب نمى‌كنند؟ آيا در دستگاه خلقت خدا مسأله‌اى است؟ حضرت فرمودند: خير، ذات اقدس باريتعالى هر چيزى كه مقتضاى طبيعت انسان است، به او مى‌دهد و عامل عيب و نقصها خود انسان است و هر مشكلى پيش آيد، بر اثر عدم تعادل خود انسان است.

ما انسانها توجه به آداب اسلامى نداريم. مثلًا بعضى افراد مسن را مى‌بينيم كه هر چه به دستش مى‌آيد. از غذاهاى چرب گرفته تا شيرينى مى‌خورد. همين‌ها باعث بيمارى و ناراحتى او مى‌شود و سكته مى‌كند. چه بسيار مادرانى كه بر اثر خوردن داروها، بچه‌هاى ناقص به دنيا آوردند. بنابراين همانطور كه در عالم ماديات همه چيز بايد تعادل داشته باشد، در امور معنوى هم بايد تعادل باشد. همانطورى كه براى انسان قوّه شهوت قرار داده شده اگر از طرف خدا نفس لوّامه‌اى كه بايد او را باز دارد، قرار

[١]- فرقان/ ٢.

[٢]- طه ٥٠.