پندهاى رسول اعظم به اباذر غفارى - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ١٣٣
٤٩- تواضع
يا اباذَرْ! لا يفْقَهُ الرَّجُلُ كَلَّ الْفَقْهِ حَتّى يرَىَ النّاسَ فى جَنْبِ اللهِ تَعالى امْثالَ الْاباعِرِ ثُمَّ يرْجِعُ الى نَفْسِهِ فَيَكُونَ هُوَ احْقَرُ حاقِرٍ لَها.
اى اباذر! انسان فقيه و فهميده مردم را در پيشگاه خداوند مانند حيوان مىداند و هنگاميكه به خويشتن برمىگردد، خود را پستترين آنها مىداند.
اين نهايت تواضع است كه آدم بايد داشته باشد به اينكه مردم را در مقابل خدا كس نبيند و طورى نباشد كه به خاطر مردم، دست از حكم خدا بردارد. او بايد خودش را ضعيفترين مردم حساب كند و براى خودش جايگاهى باز نكند و دنبال منيت نباشد. اين منيت ها از وسوسههاى شيطان است. وقتى خداوند دستور سجده به آدم (ع) را صادر كرد، شيطان سرپيچى نمود و گفت: ﴿قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نَارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ﴾ [١] من از آدم (ع) بهتر هستم، زيرا من از آتش خلق شدهام ولى آدم از خاك تا اين را گفت، نداى ﴿فَاهْبِطْ﴾ رسيد و شيطان از درگاه خداوند رانده شد. اينكه شيطان مىگويد: ﴿انَا خَيْرٌ مِنْهُ﴾ من بهتر هستم بايد ﴿فَاهْبِطْ﴾ بيايد. ما اگر چنين صفتى داشته باشيم و بگوئيم ﴿انَا خَيْرٌ مِنْهُ﴾ از بهشت سعادت
[١]- اعراف/ ١٢.