لوامع صاحبقرانی مشهور به شرح فقیه - علامه مجلسی - الصفحة ١٧٠ - مؤمن محبوب خود را هنگام مرگ مىبيند

و ظاهر اين حديث اينست كه مراد از آخرت وقت مرگست كه شياطين عديله مى‌آيند كه مؤمن را از دين برگردانند و ليكن حق سبحانه و تعالى نمى‌گذارد. و ليكن اكثر مفسرين عامه و خاصه چنين تفسير كرده‌اند كه در زندگانى دنيا تا وقت مرگست و در آخرت قبر است چنانكه اخبار معتبره در اين باب وارد شده است پس تاويل مى‌بايد كرد كه مراد ثابت داشتن در دنياست تا وقت مرگ و بعضى از احاديث مزبوره در سؤال قبر خواهد آمد إن شاء اللَّه تعالى.

[مؤمن محبوب خود را هنگام مرگ مى‌بيند]

(و قال الصّادق صلوات اللَّه عليه فى الميّت تدمع عيناه عند الموت انّ‌[١] ذلك عند معاينة رسول اللَّه ٦ فيرى ما يسرّه ثمّ قال اما ترى الرّجل يرى ما يسرّه و ما يحبّ فتدمع عيناه و يضحك)

و در حديث حسن كالصحيح از آن حضرت صلوات اللَّه عليه منقولست در ميت كه چشمهاى او آب ريزد فرمودند كه آن در وقتى است كه مى‌بيند حضرت سيد المرسلين ٦ را بعنوان بشاشت و خوشحالى آب از ديده‌اش مى‌آيد پس حضرت فرمودند كه نمى‌بينى كه هر كه چيزى را به بيند كه از ديدن آن چيز مسرور شود يا محبوب خود را به بيند آب از ديده‌اش مى‌آيد و مى‌خندد پس آن گريه خوشحالى است.

(و قال الصّادق صلوات اللَّه عليه اذا رأيت المؤمن قد شخص ببصره‌[٢] و سالت عينه اليسرى و رشح جبينه و تقلّصت شفتاه و انتشر منخراه فاىّ ذلك رأيت فحسبك به)

و منقولست بطرق متكثره كه حضرت صلوات اللَّه عليه فرمودند كه هر گاه مؤمن را به بينى كه چشمش باز شد و بهم نمى‌زند و آب از چشم چپ او روان شود و عرق از پيشانى او ريزد يا پيشانى او

[١] و ان. خ.

[٢] بصره. خ.