لوامع صاحبقرانی مشهور به شرح فقیه - علامه مجلسی - الصفحة ١٥٧ - توبه قبل از مرگ

خوابهاى ديگران بحسب ربط ايشان است تا آن كه بسيار است كه كفار نيز هر گاه رياضت مى‌كشند و ترك تعلقات مى‌كنند ايشان نيز از عالم سفليات خبرها مى‌دهند و درست مى‌شود بلكه چنان مى‌شود كه در بيدارى نيز خبرهاى صحيح مى‌دهند چون بيدارى ايشان در قطع تعلقات حكم خواب دارد اما از عالم علويات خبرى ندارند و اگر قصد ايشان رضاى الهى باشد حق سبحانه و تعالى البته حقرا به ايشان مى‌نمايد چنانكه فرموده است كه‌ وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا[١] يعنى آن جماعتى كه در راه ما مجاهده مى‌نمايند از جهت رضاى ما البته هدايت مى‌كنيم ايشان را به راههاى قرب خود.

و اظهر من الشمس‌ است كه مراد الهى از اين جهاد، جهاد دشمنان دين نيست بلكه جهاد نفس و شيطانست چنانكه در حديث كالصحيح از حضرت امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه منقولست كه حضرت سيد المرسلين ٦ لشكرى به جنگ دشمنان دين فرستاده بودند چون برگشتند حضرت فرمودند كه مرحبا جمعى را كه جهاد اصغر را به جا آورند و ليكن جهاد اكبر بر ايشان مانده است گفتند يا رسول اللَّه جهاد اكبر كدامست؟ حضرت فرمودند كه آن جهاد نفس است پس فرمودند كه بهترين جهادها جهاد نفسى است كه در ميان دو پهلوى اوست و آن مخالفت و منع نفس است از جميع آرزوهاى او چنانكه حق سبحانه و تعالى فرموده است كه اما آن كسى كه از عقوبت الهى بترسد يا از عظمت او و نهى كند نفس خود را از آرزوهاى او پس به درستى كه بهشت جا و مأواى او است و آيات و احاديث در اين باب بسيار است بعضى از آنها را در شرح صحيفه كامله ذكر كرده‌ام به آن رجوع نمايند و اما بشارت در

[١] آيه ٦٩- سورة العنكبوت.