مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٢٧٩
قسمت اول: تعاريف، مصاديق و اثرات كسرى اعتماد سياسى
تعاريف متفاوتى از مفهوم اعتماد سياسى شده است كه با عنايت به قاعده منطقى «تُعرفالاشيا باضدادها» مىتوان مفهوم كسرى اعتماد سياسى را از ميان آنها استخراج كرد. وارن در تعريف خود بر تمايل مردم براى پيروى از رهبران سياسى خود تأكيد كرده است (Warren ,٩٩٩١). فوكوياما نيز به درك مشترك جامعه اخلاقى، اجتماعى و سياسى با توافق بر روى ارزشهاى اجتماعى كه بايد تعقيب شود، اشاره كرده است. (Fukuyama ,٥٩٩١)
اين مقاله، تعريف هيژينگتون (Hetherington) از اعتماد سياسى را مورد توجه قرار داده است كه، بر اساس آن، اعتماد سياسى عبارت است از درجهاى از انتظار شهروندان از توانايى و موفقيت حاكمان كه متناسب با انتظارات (expectations) آنها باشد. از نظر او ارتباط تنگاتنگى از يك سو بين اعتماد اجتماعى (اعتماد مردم به يكديگر) و سياسى (اعتماد مردم به نخبگان خود) و از سوى ديگر، بين تجارب سياسى افراد و برداشت آنها از كارامدى دولت وجود دارد. در اين تعريف، عنصر مهم و كليدى در تلقى (perception) شهروندان از كارامدى دولت نهفته است و نه واقعيات (actual) مربوط به موفقيتهاى دولت (,Hetherington ,١٠٠٢). به اين معنا كه، ممكن است دولتى از نظر آمار ارقام و اطلاعات دستگاههاى خود از كارامدى در عرصههاى مختلف برخوردار باشد، ولى مردم چنين تلقى و برداشتى از آن نداشته باشند. به واسطه همين تعريف است كه اعتماد سياسى ارتباط عميقى با فرهنگ سياسى تودهها دارد، كه در آن به نحوه نگرش، احساسات و ارزيابى مردم درباره نظام سياسى خود و نهادهاى ذىربط توجه مىشود.
پس از روشن شدن نسبى مفهوم اعتماد سياسى، به نمونههايى از كاهش آن در سطوح مختلف فراملى و ملى در دو مقوله فردى و نهادى اشاره مىشود.
همانگونه كه پيش از اين ذكر شد، كسرى اعتماد سياسى از پديدههاى رايج در درون كشورهاى مختلف و بين آنها با ديگر جوامع مىباشد. بىاعتمادى نخبگان نسبت به يكديگر مىتواند از جمله عوامل كودتا و ضد كودتا در كشورهاى مختلف جهان سوم، نظير كودتاى پرويز مشرّف در پاكستان و شيخ حمدبن خليفه آلثانى در