دين مقدس اسلام اصلًا به جدايى دين از سياست باور ندارد و اين مقوله در جامعه اسلامى محكوم به شكست است. رسالت حقيقى دين اسلام اين است كه بر همه شئون زندگى حكومت كند. روش پارلمانى مسالمت‌آميزترين و در عين حال مناسب‌ترين روش به حاكميت رسيدن اسلام و تبليغ آن مى‌باشد و شركت در پارلمان هرگز به معنى خروج از شكل و قالب دينى نيست. حسن البنا

مقدمه‌

انديشمندان مسلمان و گروههاى اسلامگرا در طول تاريخ، از آن زمان كه مسئله به كارگيرى شيوه‌هاى مسالمت‌آميز و تشكيل احزاب سياسى (تحزب) به عنوان يكى از اجزاى لاينفك گفتمان مردم‌سالارى در جوامع اسلامى مطرح شده تاكنون، مواضع متفاوت و متنوعى در برابر آن اتخاذ كرده‌اند. شناخت صحيح و فارغ از هر نوع پيش داورى پيرامون آراى متقدمين، بى‌شك يكى از گامهاى اساسى در تبيين صحيح جايگاه نظريه مردم‌سالارى دينى در فرهنگ و تمدن اسلامى است آراى پيشينيان كه به علاقه‌مندان مطالعه يا فعاليت در اين‌باره اجازه مى دهد با داشتن آگاهى و بينش كافى از فراز و نشيبها و چالشهاى فراروى اين نظريه در گذشته كه همچون چراغى فرا راه مسير آينده آنهاست در دام تكرار تاريخ گرفتار نيايند.

براى اين مطالعه، شايسته‌تر آن است كه آراى افراد و گروههاى اسلامگرا را بيشتر مورد توجه قرار دهيم كه از فعاليت و اثرگذارى بيشترى در طول تاريخ تحركات‌

[١] عضو هيئت علمى دانشگاه بين المللى امام خمينى( ره)