مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى
 
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص

مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٧٠

يكى از آسيبهايى كه صرفاً در نوع دموكراسى دينى آن مشاهده مى‌شود، مطلق كردن دموكراسى‌هاى غربى و آن را قبله آمال خود قرار دادن است. اين نوع نگاه حتى نقدهايى‌را كه خود غربيان و منتقدان درونى تمدن‌غرب بر دموكراسى‌زده‌اند در نظر نمى‌گيرد. منتقدانى نظير اشتراوس، ميخلز (ر. ك به: ميخلز، ١٣٦٩)، توكويل و اندرو لوين‌ (ر. ك به: لوين، ١٣٨٠) كه كوشيده‌اند از نقايص نظرى يا عملى دموكراسى پرده‌درى كنند يا استحاله تدريجى و رو به افول آن را در نسلهاى متوالى به تصوير بكشند.

اگر دموكراسى غربى غايت و ارزش مطلق پژوهشگر جهان اسلامى و ايرانى شود، طبيعى است كه وى را از تحقيق آبژكتيو و بيطرفانه در باب نحوه نسبت اسلام و دموكراسى باز مى‌دارد؛ زيرا وى در مقام شكار داده‌ها صرفاً سراغ آن دسته از داده‌ها مى‌رود كه فرضيه وى؛ يعنى انطباق نعل به نعل اسلام با دموكراسى را به اثبات برساند.

تور شكار داده‌هاى وى فقط فيشها و شواهدى از متون قرآنى و روايى را مى‌بيند كه در جهت حقانيت مدعاى از پيش اثبات‌شده وى باشد. بدين ترتيب حتى براساس ديدگاههاى پلوراليستى متفكرانى نظير آيزايا برلين، هنگامى كه در چالش ناسازگارى دو خير يا دو مفهوم مثبت قرار مى‌گيرد، نمى‌كوشد تا به انتخاب تركيبى يعنى مقدارى ازاين و مقدارى از آن دست زند. (ر. ك به: برلين، ١٣٦١)

توضيح آنكه، در انقلاب فرانسه عده‌اى از انقلابيون فرانسه طرفدار «آزادى» و عده‌اى ديگر كه طرفدار «عدالت» بودند، با يكديگر درگير بودند، در حالى‌كه هر دو خير و مفهوم مثبت بودند. به اعتقاد پلوراليستها، بعضاً حتى مفاهيم مثبت مانند آزادى و امنيت به روايت هابز جمع نمى‌شوند. چه بسا در مواردى دموكراسى به مفهوم غربى آن و اسلام ناسازگار باشند و فرد مجبور به قربانى كردن يكى شود يا اينكه به انتخابى تركيبى دست زند. مطلق كردن دموكراسى غربى راه را بر اين گزينه تركيبى مى‌بندند. در چنين حالتى ارزشهاى دينى بايد به صورت على‌الدوام در قبال يك مفهوم برون‌دينى مجبور به عقب‌نشينى شود، همان كارى كه مثلًا الازهر مصر در قبال سوسياليسم كرد و بعدها با فروپاشى شوروى و بلوك غرب اشتباه متدولوژيك آن آشكار شد.