مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى
 
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص

مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ١٩٠

در باب دولت اسلامى هيچ مخالفت آشكارى بين آزاديهاى سياسى افراد با حاكميت حكومت اسلامى نمى‌بيند. چنان‌كه در جاى ديگر با مقايسه كلى نظام سياسى اسلام با ساير نظامهاى سياسى مى‌گويد: «نظام اسلامى، اصل استبداد را به طور مطلق رد كرده است؛ زيرا اين اصل هميشه به ستم و طغيان انجاميده است و اصل آزادى (ليبراليسم) را نيز به عنوان اساس جامعه سياسى نفى كرده، اما استفاده از آزادى را در چارچوب حقوق شرعى فرد و جامعه طبق حقوق فردى و جمعى و قانونمندانه جايز كرده است». (شمس‌الدين، ١٩٩٢، ص ٩٧)

در مورد مختصر بودن نظر شمس‌الدين درباره آزادى بايد توجه داشت كه بحث آزاديهاى سياسى به طور مدون و منسجم در منابع اصيل اسلام؛ يعنى كتاب و سنت نيامده و علماى شيعه از دوران مشروطه به بعد تلاش كرده‌اند تا مصاديق آزاديهاى سياسى را بر مبناى اصول اسلامى توجيه كنند؛ بنابراين، مباحث بسيارى از اين علما نظير شمس‌الدين با نوعى كليت، ابهام و اجمال همراه است. شمس‌الدين در آثار خود به هيچ وجه وارد بحث تفصيلى در مورد انواع آزاديهاى مثبت و منفى نمى‌شود. به همين خاطر پاسخ بسيارى از سؤالات در اين زمينه در آثار وى وجود ندارد.

برابرى سياسى و حقوقى‌

به طور كلى در مورد برابرى سياسى و حقوقى افراد در انديشه اسلامى مى‌توان گفت: اسلام به طور كامل از برابرى سياسى و حقوقى انسانها در جامعه حمايت مى‌كند (عنايت، ١٣٧٢، صص ٢٢٤- ٢٢٢ و لوئيس، پيشين، ص ١١٤). شمس‌الدين نيز با صراحت اين موضوع را در مورد تمام شهروندان يك حكومت اسلامى مورد تأكيد قرار داده و مى‌گويد: «براى ملت اين حكومت، تدين به دين اسلام، روى درجه شهروندى تأثيرى ندارد و اختلاف مذهب ميان شهروندان هيچ گونه تفاوت حقوقى را موجب نمى‌شود. تمايزى ميان اتباع فرقه‌هاى مختلف وجود ندارد ... اعضاى جامعه اسلامى از لحاظ حيثيت و شخصيت حقوقى با يكديگر برابر هستند ... همه مسلمانان ... در برابر شريعت اسلام برابرند ... حكام و رعايا در برابر قانون اسلام برابرند.» (شمس‌الدين، ١٩٩٥، صص ٣٩٣- ٣٩١)