مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ١٤٥
و كمونيزم را به عنوان دو نمونه از اين نوع مردمسالارى نام مىبرد. در تعريف اين نوع از مردمسالارى هلد مىگويد: «رشد و توسعه آزاد همه» تنها از طريق «رشد و توسعه هر يك» ميسّر است. آزادى به پايان رسيدن استثمار و در نهايت تساوى كامل سياسى و اقتصادى را طلب مىكند؛ تنها مساوات مىتواند شرايط تحقق قابليتهاى همه انسانها را فراهم كند به نحوى كه «هركس براساس توانايىهايش بدهد» و «براساس نيازهايش دريافت» كند.
مشخصات اصلى اين نوع از مردمسالارى را در دو دسته سوسياليزم و كمونيزم، هلد به شرح زير بيان مىدارد.
سوسياليزم:
- امور عمومى از طريق كمونها يا شوراها كه در يك ساختار هرمى سازمان داده شده است سامان مىيابد؛
- كارمندان دولت، كاركنان دستگاه قضا و مديران، حكم عزل و نصب خويش را از طريق انتخابات مرتب از اجتماع خود دريافت مىكنند؛
- كارمندان بيش از كارگران مزد دريافت نمىنمايند؛
- نيروى مردمى داوطلب نظامى، نظام سياسى جديدى را به وجود مىآورند كه مبتنى بر كنترل جمعى است.
كمونيزم:
- حكومت و سياست از هر جهت خود تنظيمى را موجب مىشود؛
- همه امور مردم به صورت جمعى اداره مىشود؛
- توافق اصل تصميمگيرى در همه موارد عمومى است؛
- همه كارهاى مديريتى باقى مانده براساس چرخشى يا انتخابات توزيع مىشود؛
- كنترل شخصى جايگزين همه نيروهاى نظامى و مسلح مىشود.(Ibid ٢٥١ -٣٥١)
مردمسالارى رقابتى نخبگان
روشى است براى گزينش يك گروه نخبه سياسى با مهارت و صاحب انديشه كه قابليت گرفتن كليه تصميمات اجرايى و قانونگذارى را داشتهباشد. اين نوع