مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ١٣٣
است. حسبنااللَّه و نعم الوكيل، نعم المولى و نعم النصير! (همان، صص ٢٧- ٢٦)
اين نقطه نظرات حسن البنا در تأييد و مشروع دانستن شركت در انتخابات پارلمانى آغاز مسيرى بود كه در نهايت به سازمان اخوانالمسلمين در سالهاى بعد اجازه و جسارت پذيرش آشكار دموكراسى و نظام حزبى آزاد را داد. دكتر بهمن آقايى در كتاب خود تحت عنوان «اخوانالمسلمين» در اين مورد مىگويد:
اخوانالمسلمين جديد تاكتيك هاى سياسى خود را در اين مورد تغيير داده و موضعى اتخاذ كرده است كه ابتدا در سال ١٩٥٤ نشان داده شد. در اين سال، اخوانالمسلمين موضع ژنرال نجيب را براى ايجاد يك نظام حزبى پاكيزه» مورد حمايت قرار دادند. در حال حاضر، همانطور كه نشريه آنها موسوم به الدعوه مىنويسد (سپتامبر ١٩٧٩) و اصرار مىورزد، اخوان خواستار يك نظام كامل حزبى آزاد و قابل رقابت است كه در آن به ايشان هم اجازه داده شود حزب اسلامى خودشان را داشته باشند. به علاوه، اخوانالمسلمين جديد آشكارا خواستار دموكراسى است و قول مىدهد كه حامى بقاى آن باشد. دموكراسى براى آنها نظامى است كه «درها را به روى همه افكار و عقايد بازكند و نقطه مقابل ديكتاتورى است كه در آن هيچگونه آزادى عقيده جز براى حاكم مطلق وجود ندارد». از نظر آنها، دموكراسى «قادر است هر گونه اشتباهى را روشن كند و هيچكس در آن مصون از انتقاد نيست، در حالىكه در ديكتاتورى تصميمات همگى توسط حاكم اتخاذ مىشود و همه بايد بدون بحث يا انتقاد اطاعت كنند. (آقايى، ١٣٦٥، ص ١٣٨)
اخوانالمسلمين گروهى «اصلاح طلب»
بناء در آغاز اين مقاله پس از ذكر مختصرى از اهداف و فعاليتهاى گروه، آن را جمعيتى اصلاحطلب براساس بازگشت به تعاليم اسلام معرفى مىكند. اهميت اين امر در نفى صريح ادعاهاى مخالفان اخوان كه آن را گروهى قانونگريز و زيرزمينى با روشهاى تروريستى كه روشهاى مبارزه سياسى مسالمتآميز را برنمىتابد است.
ادعاى اصلاحى بودن اين جمعيت نشئتگرفته از اين حقيقت است كه لبّ و هسته دعوت اخوان، رشد و توسعه و تعالى جامعه مصر و ساير جوامعاسلامى است كه در