یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦٦ - تعلیم و تربیت اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ١٦٦

(برخلاف ایران ساسانی) قائل نشد، برای کفشگرزاده همان حق را قائل شد که برای امیرزاده و روحانی زاده و سپاهی زاده و شاهزاده، بلکه حتی جنسیت را نیز مایه اختلاف در این جهت قرار نداد. و هم فرمود: اطلبوا العلم ولو بالصین. علیهذا تعلیم را محدود نکرد به محل و مکان معین و آنچه در محیط سکونت وجود دارد، بلکه سفر برای علم، خوض لجج و بذل مهج را شایسته دانست. علم یگانه چیزی است که در هر جای دنیا هست باید آن را تحصیل کرد. علم مانند مال نیست که قابل غصب و سرقت باشد و یا تحصیلش مستلزم سلب از دیگری باشد، بلکه از نوع استضائه است. این چراغ هر جای عالم وجود دارد چراغ خود را به وسیله آن روشن گردانید. ثروت فقط از زمین خود و بالاخره از زمینه محدود مجاز است کسب شود زیرا مستلزم محرومیت دیگران است برخلاف علم. و هم منسوب است که فرمود: «اطلبوا العلم من المهد الی اللحد» از گهواره تا گور دانش بجویید.

علم، توپ بازی نیست که گفته شود مال بچهها و جوانان است، زن گرفتن یا شوهر کردن نیست که گفته شود دوره ما گذشته است، ورزش [قهرمانی] نیست که گفته شود همینکه سنین عمر از حدود سی و پنج سال گذشت باید با آن وداع کرد، علم زمان ندارد. همچنین فرمود: الحکمة ضالة المؤمن یطلبها اینما وجدها. یا فرمود: خذوا الحکمة ولو من اهل النفاق (و لو من مشرک). علم ذبیحه نیست که گفته شود ذبیحه غیرمسلم بر مسلم حرام است، هدیه عادی نیست که احیاناً مستلزم قبول ذلت باشد، بلکه علم گمشده مؤمن است یعنی مؤمن خود را تنها صاحب و مالک حقیقی او میداند. آیا اگر انسان مال خود را در دست غیر ببیند کوچکترین تردیدی به خود راه میدهد در گرفتن؟ حقیقتاً تعبیر عجیبی است. از طرفی روح جستجوگری علم را لازمه ایمان معرفی میکند که مؤمن آنچنان در جستجوی علم است که گم کرده در جستجوی گمشده خود است. از طرف دیگر رابطه علم و ایمان را آنچنان اصیل بیان میکند که مؤمن، علم را از آنِ خود میداند که در