یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥١ - تزکیه نفس و ترک دنیایی که نیرو و آزادی است

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ١٥١

٩. فقر و احتیاج- یا بنی استعذ باللَّه من الفقر- دفتر ٨٩، ص ٨٣ مقدمتاً رابطه مسائل اخلاقی با مسائل اجتماعی. هرچند ما منکر نسبیت اخلاق میباشیم اما رابطه را منکر نیستیم.

راجع به فقر و اخلاق، رجوع شود به کافی جلد ٥، کتاب المعیشة، صفحه ٧٠- ١٠٠.

١٠. عدم تمرکز خیال و تشتت فکر از راه تشتت شغلها، خواندنها و گوش کردنها سبب لگدکوب شدن به خیال [١] میگردد- دفتر ٨٩، ص ٣٢١ ١١. رجوع شود به ورقه «تربیت، عوامل سوء تربیت».

تزکیه نفس و ترک دنیایی که نیرو و آزادی است

تزکیه نفس اگر به صورت آزادی از قیود و علائق مادی و اسارت شهوات و جاه و مقامها باشد یعنی به صورت پاره کردن این افسارها باشد، حالت آزاد شدن یک نیرو را به خود میگیرد، نظیر آزادشدن نیروی اتم یا نیروهای مادی دیگر که در جهان است، به شکل یک قدرت تجلی میکند. لهذا دیده میشود اشخاصی مانند مولوی یا حاج میرزا حبیب رضوی که ترک علائق کردند و از جاه و مقام گذشتند و به آنها تیپا زدند، از حالت جمود و خمود و افسردگی و رخوت درآمدند و بر نیروی معنوی و عرفانی آنها افزوده شد، به قول خودشان دیوانه شدند. در اشعار عرفانی آنها یک نوع موج و حرکت و طغیان و قدرت دیده میشود که در کلمات یک حکیم مثلًا دیده نمیشود، برخلاف آنکه تزکیه نفس به صورت سرکوب کردن علائق یعنی میلها باشد که حالت مردگی به خود میگیرد.

همان طوری که در باب دنیای مذموم گفتهایم، خود حب و علاقه به امور کمال است ولی بند شدن و بسته شدن به این امور و رضا و