یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٧٦ - جهان بینی خوب، مشخصات

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٣٧٦

ب. ساده بودن، مکانیسم ساده داشتن [١]، پیچیده نبودن. بدیهی است که مکانیسم پیچیده، هر چند منطقی و علمی باشد چون از اندیشهها دور است شانس موفقیت و پیروزیاش کم است، تنها طبقه خواص آن را میپذیرند. البته منافاتی نیست میان ساده به معنی مفهوم بودن و عمیق بودن، بلکه عمیق بودن خود عاملی برای پیروزی و موفقیت است. پس درحقیقت باید این مشخِّص را چنین بیان کنیم: سهل و ممتنع بودن.

تکلیف سازی:

ج. تکلیف ساز و جهت بخش و هدف ده بودن، یعنی طوری باشد که شخص احساس تکلیف و وظیفه کند و تکلیف انسان را روشن کند. گاهی جهان بینی به شکلی است که انسان در جهان مانند فردی است که در منطقهای زندگی میکند که زندگی زندگی جنگلی است، نه حسابی است و نه کتابی و نه تشویقی و ترغیبی و تقدیری و قهراً احساس آزادی و بیمسؤولیتی میکند. و ممکن است در منطقهای زندگی کند که جرایم و تخلفات مجازات دارد و بالأخره هرچند ظالمانه ولی نظامی و حسابی و کتابی در کار است، اگر کوچکترین تخلفی در کار باشد شدیدترین مجازاتها را در پی دارد. درصورت دوم است که آدمی، ولو به حکم زور و جبر، احساس تکلیف و وظیفه میکند.

فلسفه پوچی:

افراد در جهان از نظر جهان بینی بر دو قسماند. بعضی خیال میکنند همه راهها به پوچی و هیچی منتهی میشود، هرکاری بکنیم آخر چی؟ هیچ چی. جهان بینیهای مادی چنین است. فلسفه پوچی و نهیلیسم امروز دنباله فلسفه مادی است. قسم دوم برعکس، اجمالًا میداند که همه راهها به پوچی و هیچی منتهی نمیشود، به یک حساب و به یک قدرت قاهره ولو جبار ایمان دارد، برای فرار از عذاب هم که شده است خود را مکلّف و مسؤول میداند. این جهت