یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٠٤ - جهان بینی اسلامی - جامعه

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٤٠٤

ماندن آب در حالی که قاعدتاً باید به حالت گاز دربیاید، همچنین کمتر شدن وزن مخصوص آب در حال انجماد، شدت فشار سطحی آب.

بعد مدعی میشوند اینکه هر نوع حیوانی قانونی در زندگی دارد، دلیل اختلاف و تنوع و بلکه تناقض قوانین طبیعی است.

بعد مسأله دیگر را خلط مبحث میکنند که لکنت دونویی و دیگران گفتهاند: قوانین طبیعی که ما میشناسیم قطعیت ندارند که درواقع معنی آن این است که اعتماد به کشفیات علم به صورت صددرصد نباید کرد.

بعد مسأله دیگری را طرح میکنند که درست است ولی نه برای آن مدعا و آن قانونِ فوق قانون است و مثال به تأثیر حالات روح بر بدن میزنند.

ج. به عنوان نتیجه بحث میگویند:

اولًا قوانین طبیعی جز یک سلسله مشاهدات مکرر نیست. (پس بحث نقض غلط است.)

ثانیاً ممکن است قدرت مطلقه شرایط موجودات را تغییر دهد.

(البته این، مطلب درستی است ولی ربطی به مدعا ندارد.)

ثالثاً علت نظم خاص مصالح خاص است، با تغییر مصالح نظم تغییر میکند. (این مطلب صددرصد غلط است.)

رابعاً علوم پر است از اصول غیرمسلّم. (این مطلب برمیگردد به مطلب اول.)

خامساً ممکن است نیرویی مافوق نیروهای طبیعی و حاکم بر آنها باشد. (این، مطلبی درست است ولی خلاف مدعا را ثابت میکند.)

٦. در جزوه اسلام شناسی دکتر شریعتی، صفحه ٦٥، تحت عنوان «جامعه شناسی» همان بحثی را که درباره فلسفه تاریخ عنوان کرده است که تاریخ صرفاً محکوم یک تضاد دیالکتیکی است [مطرح میکند] و اساس بنیاد جامعه را اقتصاد و حرکت تاریخ را از تضاد