یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥٢ - تمدن - هدف تمدن چیست؟

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٢٥٢

از قضا تاریخ در قرآن اولًا برای عبرت و درس است نه برای قصه و حکایت، و ثانیاً قرآن هرگز به ذکر بناها و آثار صنعتی تمدن نمیپردازد، به زر و زیورها نیز نمیپردازد، به دو چیز میپردازد: یکی زندگانیهای باامنیت و سعادتمندانه و خوش، و یکی دیگر به روحیههای حرّ و آزاد و مؤمن و مقاوم. ولی هیچ کدام از منادیان فرنگ را ندیدیم که روحیههای حرّ و آزاد جدید را به مردم معرفی کنند.

رجوع شود به کتاب تسخیر تمدن فرنگی تألیف دکتر سید فخرالدین شادمان.

در مسأله اخذ تمدن، مسأله عمده این است که در عین استفاده، استقلال فکری و سازمان روحی حفظ بشود. اینکه بعضی مانند نهرو حتی لباس هندی را حفظ کردهاند برای این است که استقلال فکریشان محفوظ بماند. چرا انگلستان شعارهای قدیمی را حفظ میکند؟ چون تا شعار حفظ نشود، روح و معنی و استقلال فکری محفوظ نمیماند. شعار به منزله پوسته است و استقلال فکری به منزله هسته. لهذا میفرماید: لاتلبسوا ملابس اعدائی و لاتأکلوا مآکل اعدائی فتکونوا اعدائی. ناظر به جنبه شعارهاست و باید مخالفت به عنوان حفظ استقلال فکری باشد (رجوع شود به ورقه «استقلال فکری- فکر»).

تمدن - هدف تمدن چیست؟

رجوع شود به ورقههای «دنیا و تمدن، هدف تمدن»، بحث نسبتاً خوبی در این زمینه شده است. ایضاً مقاله ٢٨ از سلسله مقالات سیری در نهج البلاغه.