یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٧٣ - توحید، مکتب، جهان بینی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٣٧٣

ذائقه سازی و جهت اخلاقی و اجتماعی بخشیدن مکتب:

خاصیت مکتب و در حقیقت خاصیت جهان بینی اصیل که به مکتب میدهد این است که به انسان ذوق و ذائقه خاص میدهد، جهت گیری اخلاقی و جهت گیری اجتماعی میدهد، صف اجتماعی را مشخص میکند.

نظام واحد هماهنگ:

در یک مکتب مجموعه اعتقادات شخص درباره جهان و آنچه هست، و درباره اجتماع و اخلاق و آنچه باید باشد یعنی درباره چگونگی فرد و چگونگی جامعه از نظر مدیریت (سیاست) و از نظر مواهب مادی و توزیع ثروت (اقتصاد) و از نظر نوع قوانین حاکم بر اجتماع و از نظر ملاکها و معیارها و ارزشهای معنوی (آداب و سنن و مقدسات و عادات و عرفیات و زشت و زیباها) نظام واحد هماهنگی را تشکیل میدهند و طبعاً مقررات موضوعه نیز تابع همین مجموعه اعتقادی خواهد بود.

صاحب مکتب تذبذب فکری و اخلاقی و عملی و تشتت روش و تعدد شخصیت ندارد، تک شخصیتی است:

انسان صاحب مکتب تذبذب ندارد، مصداق «لا الی هؤلاء و لا الی هؤلاء» نیست. انسان صاحب مکتب در همه مسائل، در تصمیمات و روشهای خود یک جهت گیری دارد و بس، در هر موردی جهت گیری خاص ندارد. انسان صاحب مکتب در همه مسائل یک نوع قضاوت هماهنگ دارد.

رجوع شود به ورقههای «جهان بینی»، «جهان بینی اسلامی»، «ایدئولوژی اسلامی» و غیره.

محور واحد برای احساسات، ملکات اخلاقی، ارزشهای معنوی، عقاید فلسفی و اجتماعی:

در مکتب، احساسات فردی، ملکات و خصوصیات اخلاقی، روش اجتماعی، ارزشهای معنوی، عقاید فلسفی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، همه گرد یک محور میچرخند و مجموعاً انسان را به سوی یک مقصد و یک ایده به حرکت میآورند.

گفتیم لازمه برخی جهان بینیها این است که انسان مکتب هماهنگ و مجموعه اعتقادات متناسب و سازگار و یک جهت داشته باشد.

از نظر ما اگر توحید را با اصول استدلالی و عقلی بشناسیم، از همان راه لمّی میتوانیم انسان و تاریخ و جامعه را نیز بشناسیم.

توحید فلسفی (نه علمی) میتواند روح مکتب باشد:

ولی