یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥ - تاریخ - نقش انبیا در تحول تاریخ

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٤٥

حرف ت

تاریخ - نقش انبیا در تحول تاریخ

١. به طورکلی دین و مذهب، خصوصاً ادیان توحیدی (ادیان واقعی) چه نقشی در تاریخ داشتهاند؟ اساساً نقشی داشتهاند یا نداشتهاند و اگر داشتهاند مثبت بوده یا منفی؟ ممکن است گفته شود نظر به اینکه انبیا مردم را به آخرتگرایی و ترک دنیا و به درونگرایی و انصراف از بیرون دعوت میکردهاند و به این وسیله مردم را از زندگی دلسرد و منصرف میکردهاند و نشاط زندگی را میگرفتهاند و زندگی را بیارزش و بیاعتبار میدانستهاند، پس اساساً نقش صریح آنها نقش منفی بوده است یعنی بدون هیچ گونه لفافه و پردهای، همچنان که در برخی مکاتب فلسفی نیز چنین است نظیر مکتب کلبی یونانی و بودایی هندی و بلکه عرفان و تصوف. لهذا در هر دورهای که بیشتر عرفان و تصوف حاکم بوده است دوره انحطاط است، خواه به نحو علت و یا معلول، یعنی خواه تصوف علت انحطاط بوده است و یا معلول آن و رشدیابنده در زمینه انحطاطها و ناامیدیها و ناکامیها از