یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٠ - جهان بینی اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٣٨٠

جریحهدار میساخت [باکی نداشتند] و امروز هم چنین نیازی هست.

٦. جنگ عقاید و برخورد عقاید و آراء اگر به منظور کشف حقیقت باشد، همیشه به کشف حقیقت کمک میکند و اسلام هم با آن موافق است به خاطر اعتمادی که به حقانیت خود دارد.

٧. اسلام از خود مکتب دارد [١]. مکتب یعنی یک دستگاه منظم فکری مشتمل بر جهان بینی و ایدئولوژی و سیستم فکری خاص در مورد اخلاق، تربیت، سیاست، اقتصاد، حقوق مدنی و غیره.

٨. انسان موجودی است که فکر میکند، یعنی انسان برخلاف حیوان که بر طبق غریزه حرکت میکند او برطبق فکر و اندیشه حرکت میکند. حرکت از روی فکر موقوف به این است که قبلًا هدف و منظوری در ذهن مشخص شده باشد و برای آن منظور راهی و روشی و وسایلی انتخاب شده باشد و آن راه و آن وسایل برای آن هدف مورد استفاده واقع شود.

در مطلق کارهای انسان این قانون هست. چیزی که هست، انسانها گاهی فعالیتشان محدود است به شخص خودشان و آن اینکه دنبال هدفی میروند که نیازهای شخص خود را برطرف سازند فارغ از جهان و اجتماع و بشریت و آنچه میگذرد. اینچنین افراد طرح و نقشهای درباره اینکه بهتر است انسان و اجتماع چگونه باشد و طبعاً آمادگی برای فداکاری برای چنین هدفی ندارند. یک وقت افرادی به بیش از آنچه درباره شخص خودشان [است] فکر میکنند و هدف و ایدهای دارند، میان آنچه هست و آنچه باید فرق میگذارند و طرحی و نقشهای برای آنچه باید، دارند و یا وابسته هستند به مکتبی در این زمینه. اینها را میگوییم که دارای ایدئولوژی میباشند.

همان طوری که در ورقههای «جهان و انسان از دیده علی» گفتهایم، ایدئولوژی در جایی گفته میشود که انسان طرز تفکر