یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٠٧ - جهان بینی اسلامی - جامعه

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٤٠٧

عدل حدیث معروف نبوی آمده است: الملک یبقی مع الکفر و لایبقی مع الظلم. در آیه کریمه قرآن آمده است: و ما کان ربک لیهلک القری بظلم (ای بشرک) و اهلها مصلحون (أی و اهلها مصلحون فیما بینهم).

ج. ابتکار تغییر اجتماع در دست افراد است که خود را تغییر دهند (ان اللَّه لایغیر ما بقوم ...).

ط. تغییر اخلاق و روحیه مقدم است بر تغییرات اجتماعی و اقتصادی و به منزله علت است نه معلول: ان اللَّه لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بانفسهم.

ی. نقش ملأ و مترفین در فساد، اینکه صلاح از پایین به بالا سرایت میکند و فساد از بالا به پایین میریزد، آنچنانکه ما در مقدمه جلد اول داستان راستان گفتهایم.

یا. روح تقلید از نیاکان و از کبرا در بشر یب. محرک تاریخ و اینکه اسلام برای اخلاق و شخصیتهای معنوی اصالت و استقلال در تغییر تاریخ قائل است (ر. ک:

شماره «یه» و ورقههای «یادداشت جهان بینی اسلامی».)

یج. لازمه وحدت حقیقی اجتماع این است که خود اجتماع ذی حق باشد و به طریق اولی صاحب حیثیت باشد و بتواند مالک شود، کما اینکه لازمه استقلال فرد این است که حق اختصاصی فرد از او سلب نشود. مسأله تعلق ثروت به اجتماع و یا فرد و همچنین مسأله وجوب فداکاری فرد برای اجتماع و مسأله حقوق نسلهای بعدی، تابع اصل حقوق طبیعی اجتماع است.

ید. آیا اسلام تکامل اجتماع را در کادرهای ثابت اصولی میپذیرد؟ ما این مطلب را در یادداشتهای «اسلام و مقتضیات زمان» به اثبات رساندهایم.

یه. آیا اسلام قانون تضاد و دیالکتیک را در تاریخ میپذیرد یا خیر؟