یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٨ - جاه و مقام از نظر اسلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٢٧٨

جاه و مقام از نظر اسلام

١. در اخلاق اسلامی از جمله اموری که مذموم است جاه طلبی است. آیهای که از قرآن معمولًا استدلال میشود این آیه است:

تلک الدار الاخرة نجعلها للذین لایریدون علواً فی الارض و لا فساداً و العاقبة للمتقین.

احادیثی در کافی، جلد ٢، صفحه ٢٩٧، باب «طلب الرئاسة» و در وسائل، جلد ٢، صفحه ٤٦٨ آمده. در صفحه ٤٦٦ هم حدیثی در ضمن حب چند چیز دیگر آمده است.

حب جاه را به چند چیز میتوان تفسیر کرد: یکی علاقه به شهرت و اشتهار، دیگر علاقه به احترام و محبوبیت، سوم علاقه به مقام و پست اجتماعی که در گذشته به عنوان ولایت گفته میشده، چهارم علاقه به تفوق و تسلط و زیر نفوذ قرار دادن و استخدام دیگران.

آیات و اخبار ممکن است ناظر به یکی یا چند تا از امور نامبرده باشد و ممکن است بعضی اخبار یا همه ناظر به امری دیگر باشد. مثلًا ممکن است مقصود از ریاست و طلب ریاست در اخبار، خصوص انتصاب از طرف حکام جور آن زمان باشد که ملازم بوده با شر و فساد، و در حدیثی وارد شده که اگر در خیر، دُم بوده باشی بهتر است از اینکه در شر، سر بوده باشی. و ممکن است ناظر بوده باشد به ریاست دینی و فتوایی و استقلال در اظهارنظر در احکام و مسائل دینی بدون توجه به ائمه اطهار، کما اینکه از بعض اخبار این مطلب فهمیده میشود به تفصیلی که بعداً ان شاء اللَّه خواهیم گفت.

٢. حب جاه به هر معنایی که مذموم بوده باشد، یا از آن جهت است که خود جاه فی حد ذاته مذموم است و مفسده در خود جاه است و یا از آن جهت است که مفسده در حب و علاقه به آن است نه در خود آن، و یا آنکه مفسده در رکون و اطمینان و انحصار علاقه به آن