یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٩ - تعلیم و تربیت اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ١٥٩

است قناعت نکرده، به عبادت به منظور تربیت شکل داده است، یعنی رعایت نظافت و پاکیزگی، احترام به حقوق و به یک جهت ایستادن و [با] تاریخ مربوط شدن که اول معبد را قبله قرار دادن، ضبط نفس، سلام و صلح طلبی و خیرطلبی، وقت شناسی و نظم، جهت شناسی، نیت و اخلاص، همکاری و همدلی و همگامی.

٢. ایضاً [١] در اسلام به پرورش جسم به معنی تقویت جسم و سالم نگه داشتن جسم و کارهایی که سبب رشد بیشتر جسم میشود، اهمیت داده شده است. مثلًا فلان چیز نور چشم را زیاد میکند یا دندانها را محکم میکند یا معده را، یا مغز را [سالم میکند،] یا عمر را زیاد میکند و امثال اینها. البته تقویت جسم و پرورش به مفهوم تربیت جسم غیر از تن پروری اصطلاحی است که احیاناً ملازم است با تضعیف جسم، و لااقل رابطه میان [ایندو] عموم من وجه است.

تن پروری در واقع نفس پروری یعنی شهوت پروری است و اصطلاح خوبی هم نیست.

٣. کدامیک از اینها غایتند؟ کمال انسان در کدامیک از اینهاست؟ آیا همه اینها وسیله خوش بودن بیشتر و لذت بیشتر است، یا کمال واقعی از نظر اسلام همان اتصال به حق است و همه چیز دیگر وسیله است و راه است برای آن؟

٤. شروع مطلب: تربیت و فرق آن با صنعت، و قطع و وصل، و پیراستن و آراستن. تربیت به ظهور آوردن و به فعلیت رسانیدن آن چیزهایی است که در باطن هست و این خود مستلزم این است که باطن متوجه غایتی باشد و فعلیت در قوه مضمن باشد. تربیت شکوفان کردن گل است و به همین دلیل جبر و زور و ترس عامل