یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٤ - یادداشت تزکیه نفس

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ١٢٤

یادداشت تزکیه نفس

١. تزکیه نفس در خود قرآن آمده است، پس قرآن وظیفهای ایجاب میکند به این نام.

٢. اشتباه است اگر خیال کنیم مسأله توجه به نفس و مبارزه با هواهای نفس ریشه هندی دارد.

آیات قرآن از قبیل «قد افلح من زکیها و قد خاب من دسیها» و آیه «أرأیت من اتخذ الهه هواه» و آیه «و اما من خاف مقام ربه و نهی النفس عن الهوی» و آیات مشعر به نفس امّاره، لوّامه، مطمئنّه، و آیات مربوط به قلب سلیم و یا قلوب خاشعه و یا قاسیه و غیره دلیل بر مدعاست.

٣. آلودگی نفس یعنی چه؟ مگر ممکن است نفس آلوده باشد یا بشود تا نیازمند به تطهیر و تزکیه باشد؟

٤. سه مطلب:

آیا نفس ذاتاً شریر است؟

آیا نفس ذاتاً بر عقل و فطرت علوّ و تسلط دارد؟

به هر حال برای مبارزه با شرارت ذاتی یا عرضی و علوّ ذاتی یا عرضی نفس و بالأخره برای اصلاح نفس چه راهی باید پیش گرفت؟

راه عنت و استبداد و سختگیری یا راه ملایمت و آزادی و دموکراسی و یا راه وسط میان ایندو، همانطور که در هر حکومت صالحه باید باشد؟ رجوع شود به آزادی فرد و قدرت دولت.

٥. دو عقیده قدیم هندی و بودایی و جدید اروپایی برای اصلاح نفس به اندازه هیئت بطلمیوس و هیئت کپرنیک با هم اختلاف دارند یعنی یک دور صد و هشتاد درجه است.

٦. در عصر جدید به موضوع بیماری روان، خواه به شکل عصبی و یا مستقل از بیماری عصبی توجه زیادی شده است.

٧. علمای جدید که برای اصلاح نفس به اصطلاح دموکراسی را پیشنهاد میکنند، برای جوانان امروز، هم فال است و هم تماشا، هم شهوترانی است و هم اخلاق. چه از این بهتر؟

٨. دموکراسی غیر از هرج و مرج است. اخلاق جنسی جدید