یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٩٦ - جهان بینی - تعریف، کلمه مرام و کلمه مسلک

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٣٩٦

قدرت به او چقدر قابل اعتماد و اطمینان است؟ آیا با تکیه به نیروی اخلاقی او باید حریم عفاف را از میان برد یا درست مَثَل مَثَل آتش و پنبه است؟ و آیا با تکیه به نیروی اخلاق و تربیت، لازم نیست کنترل دقیقی در کار صاحب قدرت بشود و یا نه؟ [همه اینها به جهان بینی مربوط میشود.]

غیر از آنکه موضوع فکر گاهی مربوط است به شکل و نظام جهان و گاهی نیست، خود فکر گاهی مؤثر در شکل نظام روحی انسان و در شخصیت انسان است و او را عوض میکند و گاهی نیست.

اسلام مرام و مسلک است:

٧. اینکه اسلام یک مرام و یک مسلک است به این دلیل است که هدف معقول برای زندگی و راه معقول در میان حوادث زندگی برای انسان پیشنهاد میکند، نه اینکه یک سرگرمی خارج از زندگی برای انسان درست کند مثل دستورالعمل زندگی مرتاضانه و راهبانه.

٨. اصول جهان بینی اسلامی:

الف. همه جهان از یک نقطه ناشی شده است و به همان نقطه برمیگردد و یک مشیت بر همه نظامات جهان حاکم است. به عبارت دیگر، جهان ماهیت «از اویی» دارد.

ب. قانون علیت و نظام سببی و مسببی عالم، هم در مجردات و هم در مادیات حاکم است و به عبارت دیگر جهان دارای نظام لایتغیر است.

ج. در عین عمومیت قضا و قدر، انسان خود تعیین کننده سرنوشت خویش است.

د. جهان به حق و به عدل برپاست، بازی و بازیچه و لغو و عبث وجود ندارد.

ه. خوبی و بدی دنیا بستگی دارد به طرز برخورد انسان با آن، که «مسجد احباء اللَّه، متجر اولیاء اللَّه». بنابراین زشتی و غدّاری دنیا مربوط به انسان است.

و. نیکی و بدی حتی در همین دنیا کم و بیش عکس العمل