یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٠ - تزکیه نفس

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ١٤٠

غیر از هرج و مرج است [١]. در سیاست سه نوع حکومت ممکن است: حکومت مستبدانه، هرج و مرج، دموکراسی. در اخلاق نیز چنین است. این مسأله انسان را به یاد مسأله آزادی فرد و قدرت دولت در فلسفه سیاسی میاندازد. آزادی افراد به جای خود، قدرت و استیلای اجتماع و دولت قانونی نیز به جای خود. دموکراسی باید توأم با انضباط افراد و قدرت و تسلط اجتماع یا دولت که نماینده عموم است بوده باشد.

و. معلوم شد سعادت بشر از نظر اسلام در کشتن و اعدام یا حبس و شکنجه نفس نیست، در اصلاح و تهذیب نفس است. در ورقههای «اخلاق جنسی»، نمره ١٧ به تفصیل گفتهایم که ضمیر انسان مانند ترکیبات بدنی اختلال پذیر است رجوع شود.

ز. معلوم شد جنگ و ستیز عقل و نفس یک جنگ مسالمت ناپذیر نیست؛ همزیستی مسالمت آمیز ممکن است، بلکه برای هر دو طرف لازم و واجب است.

ح. ما میگوییم اخلاق جنسی با اخلاق اقتصادی که مربوط به غریزه تملک است و با اخلاق سیاسی که مربوط به غریزه قدرت و برتری طلبی است تفاوت نمیکند. همچنان که در آن دو نوع اخلاق کسی آزادی مطلق نمیگوید و تحریکات و تهییجات را جایز نمیشمارد، اصل قناعت به حد و حق خود را توصیه میکند و آن را مانع رشد این استعدادهای طبیعی نمیداند، در اخلاق جنسی نیز همینطور باید حکم کند. نمیدانیم چرا امثال فروید و راسل این گشاده دستی را تنها در زمینه اخلاق جنسی جایز میشمارند. آیا این نه از آن جهت است که تاراج دادن سرمایه اقتصادی و سیاسی ممکن نیست زیرا مدعی خصوصی دارد، دیگران به حمایت آن قیام میکنند، اما به تاراج دادن سرمایه اخلاق جنسی چندان حامی ندارد،