یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٩٣ - جهان بینی - تعریف، کلمه مرام و کلمه مسلک

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٣٩٣

هم هست یا نه؟.

فرق کلمه مرام و کلمه مسلک:

کلمه «مرام» مرادف است با کلمه «مقصد» که به معنی محل قصد است یعنی محلی که قصد و هدف به آن تعلق گرفته است. پس این کلمه بیشتر مبین مفهوم هدف است، برخلاف کلمه مسلک که محل سلوک و طی کردن است و بیشتر مبین مفهوم راهی است که انسان برای وصول به مقصد و هدف خود انتخاب میکند.

جهان بینی برای هر مرام و هر مسلک:

پس اینکه میگوییم: جهان بینی هر مرام و مسلکی عبارت است از تکیه گاه فکری و فلسفی یک مرام و یک مسلک، درحقیقت میخواهیم بگوییم صاحب هر مرام و هر مسلک خواه ناخواه باید یک طرز تفکر کلی و عمومی از جهان و خلقت و معنی زندگی و انسان و اجتماع داشته باشد که با مرام و مسلکش مباین نباشد و بلکه مؤید و توجیه کننده مرام و مسلکش باشد، یعنی بتواند هدفش را و راهی را که به سوی هدفش میرود توجیه کند.

علت ضرورت مرام و مسلک و ایدئولوژی:

اما هدف و مسلک داشتن عبارت است از اینکه نظر به اینکه بشر برخلاف حیوانات که کارها را به صورت غریزی انجام میدهند کارها را به صورت فکری و ارادی و از روی اندیشه و محاسبه و انتخاب انجام میدهد، باید دارای یک سازمان منظم فکری هماهنگ باشد که با جمیع شؤون زندگیاش منطبق باشد و همه شؤون زندگیاش را با آن تطبیق دهد و همه تصمیماتش از آنجا سرچشمه بگیرد، عیناً مانند یک فرد مقلّد و متعبد.

مرام و مسلک و فکر سازماندار:

فکر سازماندار لااقل این حسن را دارد که همه مسائل را یک جور حل میکند [١] و در همه مسائل و مطالب و حوادث یک نوع تصمیم میگیرد. فکر سازماندار در همه مسائل مهم زندگی طرح روشن عملی دارد، هدف و مکتب و روش و تاکتیک دارد، برنامه دارد، راه حل دارد (اعم از صحیح و غلط)، توجیه و تفسیر دارد ولو