یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٩ - جهان بینی اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ٣٨٩

جهان بینی اسلامی

١. تعریف جهان بینی: مبنای فکری و فلسفی هر مرام برای توجیه انسان و جهان و اجتماع که به زندگی معنی و ارزش و هدف میدهد ٢. مفهوم مسلکی و مفهوم اخلاقی جهان بینی، یا جهان بینی به عنوان یک طرح و برنامه ایدئولوژی و یا یک سلسله مفاهیم مجرد ذهنی و مجرد از زندگی ٣. خدا، خالق کل و معاد و مرجع کل (و انسان مسؤول) ٤. انسان و کرامت و شرافت ذاتی و خلافت الهی ٥. منشأ کرامت انسانی دو نیروی فکر و اراده است (سوم عاطفه عالی و چهارم خلاقیت و آفرینندگی).

٦. عبادت و تسبیح موجودات، سیر تکاملی آنها در مسیر قوانین طبیعی و مشیت الهی است.

٧. عبادت انسان پرورش نیروی فکر برای روشن شدن و پرورش نیروی اراده برای به کار بستن است.

٨. تکامل فکر به علم، و تکامل اراده به تقوا یعنی حالت حق پذیری است.

٩. هدف نهضتها و بعثتها و رسالتهای انبیا تقویت دو نیروی فکر و اراده و توسعه دانش و تقواست (بلکه تقرب به خدا و وصول به بارگاه اوست و نیروی فکر و اراده مقدمه است).

١٠. مسیر تکاملی بشر یعنی راه دانش و تقوا نهایت ندارد.

١١. شعار جهان بینی اسلام: «انسان باش، یعنی بیندیش، راه را انتخاب کن، و در آن راه استوار و ثابت قدم باش».

١٢. نیازهای مادی و معنوی بشر توأم است.

١٣. انبیا دعوت به حیات (حیات اندیشه و اراده) کردهاند.

١٤. هدف کلی از نظامات اجتماعی اسلام تقویت نیروی اندیشه و اراده است. (انسانهای استثمارگر، هم قوّت اندیشه دارند و هم قوّت اراده. قوّت عاطفه انسانی (ایمان) جایش کجاست؟) ١٥. اسلام از نظر مقررات، نظامی متناسب با جهان بینی خویش