یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦٥ - تعلیم و تربیت اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٢، ص: ١٦٥

تربیت، کلید جهان نو راسل در کتاب در تربیت، ص ٥٥ میگوید: تربیت کلید جهان نو است.

اولین بحث این است که هر فرد و هر جامعه برای کمال خود به دو چیز احتیاج دارد: آموزش، پرورش. آموزش شرط لازم پرورش است نه شرط کافی.

بحث خود را از آموزش آغاز میکنیم. به نظر میرسد درباره اهتمام اسلام به امر آموزش ضرورتی ندارد که زیاد معطل شویم، کافی است که تذکر دهیم: تعلیم و آموزانیدن یکی از اهداف و انگیزههای بعثت رسول اکرم است؛ او مبعوث شده است برای آموزش: هوالذی بعث فی الامیین رسولًا منهم یتلوا علیهم ایاته و یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمة ... (جمعه، آیه ٢)، و یعلمکم ما لم تکونوا تعلمون (بقره، آیه ١٥١). در حدیثی که شهید در منیة المرید نقل کرده است که رسول خدا وارد مسجد شد و دو حلقه جمعیت دید، یکی مشغول ذکر و دعا و عبادت و دیگری مشغول تعلیم و تعلم، هر دو را از نظر گذرانید و فرمود: کلاهما علی خیر، آنگاه فرمود: «ولکن بالتعلیم ارسلت» و خود در حلقه تعلیم و تعلم شرکت کرد. قرآن کریم سخن خود را با قلم و کتابت و تعلیم و تعلم در اولین آیات نازله آغاز میکند: اقرأ باسم ربک الذی خلق ٠ خلق الانسان من علق ٠ اقرأ و ربک الاکرم ٠ الذی علم بالقلم ٠ علم الانسان ما لم یعلم. پیامبری امّی در میان مردی امّی مبعوث میشود و اولین سخنش این است که «اقرأ» یعنی (متنی را و کتابی را) بخوان، و آنگاه از اهمیت نعمت قلم و نوشتن که یگانه وسیله ایجاد تمدن و بقای فرهنگ به وسیله ثبت کردن و محفوظ نگه داشتن نتایج علم و فن نسل گذشته برای آینده است سخن میگوید.

این است که نویسنده محمد پیغمبری که از نو باید شناخت پس از اعجاب، به مسلمین تبریک میگوید. پیغمبر فرمود: «طلب العلم فریضة علی کل مسلم» و به این وسیله تبعیضی میان طبقهای و طبقه دیگر، میان ارباب و نوکر، عالم زاده و امیرزاده و سایر طبقات