سيره پيشوايان - پيشوايى، مهدى - الصفحة ٩٥
به اتفاق مورخان، عثمان در ذيحجه سال ٣٥ هجرى كشته شد، اما در مورد روز واقعه اختلاف دارند.[١] در عين حال، اين نكته مسلم است كه بين قتل او وبيعت مردم با على(عليه السلام) دست كم چهار پنج روز فاصله بوده است.[٢] در اين چند روز مردم در تحيّر و بلاتكليفى به سر مى بردند. در اين مدت، رهبران انقلاب به حضرت مراجعه مى كردند، ولى او چندان خود را نشان نمى داد و چون درخواست قبول بيعت مى كردند، از آن جا كه اوضاع را براى قبول خلافت نامساعـد مى ديد و با اين پيشنهاد حجت را بر خود تمام نمى دانست، مى فرمود:
«مرا واگذاريد و به سراغ شخص ديگرى برويد، زيرا ما به استقبال وضعى مى رويم كه چهره هاى مختلف و جهات گوناگونى دارد (اوضاع مبهم وپيچيده است)، دل ها بر اين امر استوار و عقل ها ثابت نمى مانند، ابرهاى فساد، فضاى جهان اسلام را تيره ساخته و راه مستقيم ناشناخته مانده است. آگاه باشيد كه اگر دعوت شما را اجابت كنم، بر طبق علم خويش باشما رفتار خواهم كرد و به سخن اين و آن و سرزنش ملامت گران گوش فرا نخواهم داد، اما اگر مرا رها كنيد، من هم مانند يكى از شما خواهم بود، شايد من شنواتر و مطيع تر از شما نسبت به خليفه منتخب شما باشم، و من وزير و مشاورتان باشم بهتر از آن است
[١] يعقوبى، قتل عثمان را در روز ١٨ ذيحجه سال ٣٥ مى داند (تاريخ يعقوبى، ج٢، ص ١٦٥) ولى مسعودى مى گويد: عثمان سه روز مانده از ذيحجه كشته شد (مروج الذهب، ج٢، ص٣٤٦).
[٢] يعقوبى مى نويسد: «على(عليه السلام) روزسه شنبه، هفت شب مانده از ذيحجه سال٣٥ به خلافت برگزيده شد»، بنابر اين پنج روز فاصله بوده است، ولى مسعودى مى گويد:
«روزى كه عثمان كشته شد، مردم با على بن ابى طالب(عليه السلام) بيعت كردند» آن گاه درصفحه ديگر مى گويد: «گويند: چهار روز پس از قتل عثمان بيعت عمومى با وى انجام گرفت» (مروج الذهب، ج٢، ص ٣٤٩ و ٣٥٠) .
ابـن اثيـر قـتل عثمان را در تاريـخ ١٨ ذيحـجه و بيعت با على(عليه السلام) را در ٢٥ همان ماه مى داند (الكامل فى التاريخ، ج٣، ص١٧٩ و١٩٤) و در صفحه ١٩٢ تصريح مى كند كه پس از قتل عثمان، مردم مدينه به مدت پنج روز در بلاتكليفى به سر مى بردند و در اين مدت، امور شهر را شخصى به نام «غافقى بن حرب» اداره مى كرد.