گذشته از اين، غالب آثارى كه در باب پيشوايان نگارش يافته، از قبيل فضائل نگارى، مناقب نويسى و گردآورى معجزات و كرامات، و بالأخره نقل حوادث زندگى آنان به صورت خشك و به دور از تحليل است و در اين ميان، تعداد كتاب هاى تحليلى اى كه بتواند پژوهش گران كنجكاو امروزى را اشباع كند، انگشت شمار است و بعضى از آن ها، از نظر طرز نگارش و قلم در حد انتظار نيست. البته، در زبان عربى و احياناً فارسى، حق مطلب درباره برخى از پيشوايان مانند اميرمؤمنان على(عليه السلام)و يا سالار شهيدان حسين بن على(عليهما السلام) تا حدودى اداء شده است، اما درباره اكثر پيشوايان، خلأ وجود يك تحقيق عميق و جامع، محسوس است.

مع الأسف بايد به اين حقيقت تلخ اذعان كرد كه اين، تنها مردم عادى نيستند كه از سيره سياسى و اخلاقى و علمى حضرت جواد(عليه السلام) و يا حضرت هادى(عليه السلام)و حضرت عسكرى(عليه السلام) اطلاع ندارند، بلكه غالب گويندگان و نويسندگان نيز در اين زمينه ها فاقد اطلاعات كافى اند.

در عصر حاضر، كه نسل جوان و تحصيل كرده، خواهان آگاهى بيش ترى از زندگانى سياسى، اخلاقى و اجتماعى پيشوايان است، لازم است نويسندگان ما به اين موضوع توجه بيش ترى كنند، زيرا:

اوّلاً، آن چه در تاريخ زندگانى پيامبر اسلام(صلى الله عليه وآله)و ائمه معصومين(عليهم السلام)براى ما مهم و آموزنده است، شناخت خود زندگانى و رفتار آن ها نيست، بلكه شناخت نوع زندگى و سبك رفتار اجتماعى آن بزرگواران و چگونگى موضع گيرى اجتماعى و سياسى و شيوه فعاليت هاى فرهنگى آن هاست. اگر مى بينيم كه از قرون نخستين ظهور اسلام، دانشمندان و مورخان اسلام، تاريخ زندگانى پيامبر اسلام را به عنوان «سيرة النبى» نوشته اند، نكته اش همين است، زيرا آن چه از زندگانى و دعوت و تبليغ آن حضرت براى ما الگو و آموزنده است، اصل حركت