امام حسن(عليه السلام) پس از آن كه كوفه را به قصد جنگ با معاويه ترك گفت «عبيدالله بن عباس» را با دوازده هزارنفر سپاه، به عنوان طلايه لشگر، گسيل داشت و «قيس بن سعد» و «سعيد بن قيس» را كه هر دو از ياران بزرگ آن حضرت بودنـد، به عنوان مشاور و جانشين وى تعيين نمـود تا اگر براى يكى از اين سه نفر حادثه اى پيش آمد، به ترتيب، ديگرى جايگزين وى گردد.[١]

حضرت مجتبى(عليه السلام) خط سير پيشروى سپاه را تعيين فرمود و دستور داد در هر كجا كه به سپاه معاويه رسيدند، جلو پيشروى آن ها را بگيرند و جريان را به امام(عليه السلام)گزارش دهند تا بى درنگ با سپاه اصلى به آن ها ملحق شود.[٢]

«عُبيدالله» گروه تحت فرماندهى خود را حركت داد و در محلى به نام «مَسْكِنْ» با سپاه معاويه رو به رو شد و در آن جا اردو زد. طولى نكشيد به امام(عليه السلام) گزارش رسيد كه عبيدالله با دريافت يك ميليون درهم از معاويه، شبانه همراه هشت هزار نفر به وى پيوسته است .[٣]

پيـدا سـت خيـانت ايـن فـرمـانـده، در آن شـرائط بحـرانى، در تضعيـف روحيـه سپـاه و تـزلـزل مـوقعيت نظامـى امـام(عليه السلام) تا چـه حـد مـؤثر بـود، ولـى هـر چـه بـود «قيس بن سعد» كه مردى شجاع و با ايمان و نسبت به خاندان اميرمؤمنان بسيـار با وفا بود، طبق دستور امام حسن(عليه السلام) فرماندهى سپاه را به عهده گرفت و طى سخنـان مهيجـى كوشيد روحيه سربازان را تقويت كند. معاويه خواست او را نيز با پول بفريبد، ولى قيس فريب او را نخورد و همچنان

[١] يعقوبى از سعيد بن قيس نام نمى برد ولى مورخان ديگر، به ترتيبى كه گفته شد نوشته اند.
[٢] ابوالفرج الإصفهانى، مقاتل الطالبيين، ص ٤٠.
[٣] دو پسر عبيدالله را «بُسر بن اَرطاة»، يكى از فرماندهان خونخوار معاويه، كشته بود (ابن ابى الحديد، شرح نهج البلاغه، ج٢، ص١٤); از اين رو جا داشت كه حداقل، خصومت او با معاويه كه قاتل اصلى فرزندانش بود، او را از اين عمل ننگين باز دارد، اما آن عنصر سست و بى لياقت با پيوستن به معاويه، نيروهاى امام مجتبى(عليه السلام) را در هم ريخت و خيانت بزرگى مرتكب شد.