استدلال و نيروى توجيهى عجيب خود، روى اعمال نارواى هارون سرپوش دينى گذاشته با يك سلسله توجيهات، آن ها را منطبق با موازين دينى وانمود مى كرد. در اين جا به عنوان شاهد، به دو نمونه اشاره مى شود:

١. هارون در اوائل خلافت خود، عاشق يكى از كنيزان پدر خود (مهدى) شد. هنگامى كه به او اظهار عشق كرد، كنيز گفت: از اين كار صرف نظر كن، زيرا پدرت با من همبستر شده است (و من زن پدر تو محسوب مى شوم).

هارون كه شيفته او شده بود و نمى توانست دست از او بردارد، ابويوسف را احضار نموده جريان را با او در ميان گذاشت و از او چاره جويى كرد.

ابويوسف با خونسردى پاسخ داد: مگر هر ادعايى كه يك كنيز مى كند، بايد پذيرفته شود؟ گوش به حرف او نكن، زيرا او كنيز راست گويى نيست![١]

(در صورتى كه بر اساس موازين فقه اسلامى در اين گونه موارد، اعتراف خود زن مورد قبول و ملاك عمل است).

فريب وجـدان

٢. روزى هارون از آشپز مخصوص خود خواست غذايى از گوشت شتر جوان تهيه كند. پس از صرف غذا، «جعفر برمكى» گفت: هرلقمه خليفه از اين غذا چهارصد هزار درهم تمام مى شود! وقتى هارون از اين مطلب اظهار تعجب كرد، جعفر برمكى توضيح داد كه چون مدتى پيش، خليفه چنين غذايى خواسته بود و در آن هنگام تهيه نشده بود، از آن تاريخ، هر روز يك شتر جوان براى آبدارخانه دربار خلافت كشته مى شود و مجموع بهاى آن ها تاكنون، بالغ بر چهارصد هزار درهم است!

هـارون كه بيت المال مسلمـانـان را صـرف عياشى ها و تجمـل پرستى هاى بى حساب خود مى نمود و هرگز از آن همه اسراف و ريخت و پاش اموال

[١] عبدالرحمن سيوطى، تاريخ الخلفاء، ص ٢٩١.